Page 13

-١٦٦- روی این فیصله قطعی ، تخلیه افغانستان از قشون انگلیس شروع شد و به عساکر انگلیسی در قندهار نیز امر داده شد تا بکابل آمده از آنجا همه قشون یکجا بطرف پشاور حرکت کنند و این از سبب آن بود که می ترسیدند مبادا افغانها باز در وقت عقب نشینی آنها را مورد حمله قرار بدهند و بنا بر آن عقیده داشتند هر قدر تعداد عسکرشان زیاد باشد و از نقطه نظر دفاع و مقابله مطمئن تر باشند بهتر خواهد بودن اما حرکت جنرال نات از قندهار شهزاده محمد تیمور را طوری بیدل ساخت که او هم مستقیماً از قندهار جانب هند حرکت کرده و صفدر جنگ برادر او که از طرف انگلیس ها معزول شده بود دوباره از طرف سران ملی زمام امور قندهار را بکف گرفت . تخلیه افغانستان : عساکر برطانیه در ماه نوامبر ١٨٤٢ ع ( رمضان ١٢٥٨ ه ق ) به تخلیه افغانستان شروع نمودند ولی طوری از خود خائف بودند که بقول موهن لال این تخلیه را باید یک شکست نامید نه یک عقب نشینی اختیاری زیرا اردو از عقب معروض خطر و تهاجم بود و بصورت بی نظم و پریشان بسرعت بطرف هند حرکت می کرد و حینیکه عساکر انگلیس از کابل خارج شدند شاهپور نیز در برابر حسیات برافروخته ملی خصوصاً که از حرکت اکبرخان از تاشقرغان شنید تاب مقاومت نیاورده سراسیمه کابل را ترک گفت و بعضی از طرفداران انگلیس که هنوز هم میخواستند خانه جنگی را در مملکت ادامه دهند پس از رفتن شاهپور شهزاده حیدربن زمانشاه را به اشغال سلطنت تشویق نمودند و او را برای مقابله باوزیر اکبرخان تا بامیان پیش فرستادند اما وزیر اکبرخان بمجرد رسیدن به بامیان او را شکست سختی داد که در مراجعت بکابل یکنفر را هم طرفدار خود نیافت و او نیز جانب جلال آباد فرار نمود و در آنجا بجمعیت محمد عثمان خان نظام الدوله بطرف هند حرکت کرد . وزیر اکبرخان در انتظار ورود پدر زمام امور کابل را دوباره بکف گرفت . امیر از طرف انگلیس ها از قید و نظر بندی رها و در حالیکه هنوز شاهپور و صفدر جنگ در افغانستان بودند با و اجازه داده شد که بطرف افغانستان حرکت کندکه این بقول موهن لال صریحاً برخلاف قرار داد سه گانه بود و گویا به این قسم انگلیس ها پس از ناکامی مطلق خود قرار داد سه گانه را که با شاه شجاع و رنجیت سنگ انعقاد داده بودند خودشان نقض کردند و امیر دوست محمد خان را بار دیگر پادشاه افغانستان شناختند. اما درینجا باز از فکر نفاق اندازی کنار گرفته در حالیکه امیر دوست محمد خان را پادشاه افغانستان اعتراف کردند در صورتیکه پسرامیر و هوا خواهان او مملکت را در دست داشتند و شاهان سدوزائی را طرد کرده بودند بدون هیچیک تعهد و ایجابی محض برای تجزیه افغانستان قندهار را ملک امیر نشناخته سرداران قندهار را که در ایران بسر میبردند و از هیچ رهگذر (ولو بلحاظ صرف مساعی برای استرداد حکومت شان باشد) استحقاق تصاحب مجدد قندهار را