Page image — the source of record
Machine transcription
(٤)
کوتل خیر خانه کابل و معبد هندوئی سکاوندلوگر در صفحات تاریخ افغانستان
مشهورند.
جامعه افغانستان آنروز از حیث زبان نیز کمتر از تعدد مذهب مختلفه
گرفتار تشتت و پراگندگی نبود، چونکه ساختمان جغرافیائی مملکت بواسطه
جبال شامخه کشور را در صفحات و وادیهای متعدده منقسم و هر وادی و ولایتی
در تحت تأثیر آب و هوا یا عدم اختلاط و ارتباط کافی باولایات سائره بعلت
صعوبت وعدم شوارع و راها دارای زبان و یا لهجهٔ خاصی گردیده بود
بحدی که مقارن ظهور اسلام السنه بسیاری در تمام کشور رایج بود از قبیل: دری،
تخاری، سانسکریت و پراکریت هایش، هروی، سگزی، زاولی
و دها لهجهٔ دیگر.
حالت سیاسی و اقتصادی کشور نیز با اختلافات امور ذوقی ملت یعنی دین و زبان
یکسان بود، در صفحات غرب و قسماً شمال مملکت از قرن شش مسیحی (٥٦٥م)
تسلط ساسانیان، و از همان وقت در ولایت آنروزه وسیع تخارستان نفوذ تورکان
غربی پهن بوده و صفحات جنوب هندوکش تا حوزهٔ هیرمند مستقل، وولایات
جنوب و شرق شمال بشكل ملوک الطوائفی بسر میبرد و احیاناً دست هندیها از
رود سند عبور میکرد، در قرن هفت مسیحی ما بین چینی ها و تور کان غربی آتش
جنگ مشتعل و در نتیجه تور کها مغلوب و در ماوراءالنهر تحت حمایت چینی ها
قرار گرفتند متصرفات ایشان نیز در سواحل جیحون یعنی تخارستان بدست
چینی ها افتاد، ولی متعاقباً در داخله کشور چین انقلاباتی واقع و لهذا سیطره
و نفوذ مستقیم ایشان در ساحل جیحون دوامی نکرد.
اقتصاد کشور با چنین اوضاع اداری و سیاسی البته نمیتوانست ترقی اختیار
کند، چونکه مرکزیت معدوم و لهذا قوهٔ مدافعه اقتصاد مفقود بود. بالطبع
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.