Page 321

(٢٨٥) ابو جعفر احمد بن محمد بن خلف امیر سیستان نیز با رودکی میانه ای داشته و در برابر يك قصیده هدیه چهل هزار درم بدو ارزانی داشت در پر تو عنایت شاه و وزیر و امیر شاعر زندگی بسیار مرفه و بلند بالائی داشته و توانسته با سعة عیش و اطمینان خاطر به انشاد اشعار بشکل قصیده و غزل و رباعی و مثنوی و غیره که بعضی آنرا خودش بمیان آورده بپردازد. اندازه ابیات او را صد هزار و بعضاً هم ۱۳۰۰۰۰۰ بیت میدانند. جوانی رودکی با وجد و سرور زاید الوصفی میگذرد و شاعر پیوسته اشعار نغز و غزلهای تر و نشاط آور می سراید. ضمن سخنگوئی از عشق و درد و می و ساقی بر حسب وظیفه ایکه از جانب شاه و وزیر گرانمایه اش برودکی سپرده شده بود کلیله و دمنه یا حکایت بیدپای هندی را برشته نظم در می کشید. زندگانی آمیخته با تنعم و آسایش خاطر، شاعر استاد را موقع داد تا در اقسام مختلف شعر قریحه آزمایی کند و چنان پخته و متین سخن گوید که مورد اقبال معاصران و سرمشق آیندگان گردد. موضوع اشعار رودکی عبارت از مدح، هجو، هزل، رثا، و غیره است وصف قابل بیان در سبك وی همانا تعریف از طبیعت بوضع محسوس آنست متاسفانه حصه معتنا به اشعار رودکی از میان رفته و قلیلی که باقیست معرف روح آزاده و سبك عالی او میباشد. رودکی در آخر عمر نابینا گشته و در سال ۳۲۹ رخت از جهان بربست از اشعار او ست : زمانه پندی آزادوار داد مرا زمانه را چو نکو بنگری همه پند است بروز نيك كسان گفت تا تو غم نخوری بسا کسا که بروز تو آرزومند است * * * نگارینا شنیدستم که گاه محنت و راحت سه پیراهن سلب بوده است یوسف را بعمر اندر یکی از کید شد پر خون دوم شد چاك از تهمت سوم یعقوب را از بوش روشن گشت چشم تر