Page image — the source of record
Machine transcription
(۱۰٥)
داخل عرب و جزوهم تمدن اسلامی گردانیدند هكذا خراسانیان بواسطه ولایات
مشرق خودش عرب را به فلسفه والهیات هندی آشنا ساختند .
در هر حال چنا نچه قبلا اشار ه شد در دورهٔ خلفاء راشده و بنی امیه
مساعی عربها منحصر به اعلای کلمة الله و تعمیم اسلام و زبان عرب در دنیا بوده
و برای بار اول در عصر اموی عربها متوجه علم طب شده و به تر جمه آن دست
زدند، چونکه بعضاً خلفاء اموی مریض و محتاج طبیب وعنایات بودند از آن
بعد عربها بصنعت و نجوم نیز متوجه گردیدند و بسانتر بفلسفه یونانی بلدشدند
توغل در فلسفه البته توأم باشنائی درطب، حکمت حساب، منطق موسیقی، هیئت
وهندسه نیز بود ، وازدیگر طرف مناظرهٔ مسلمین با زرتشتی ، مسیحی، یهودی
وغیر آگاهی بمنطق و کلام را التزام میکرد، چه ملل ،غیر مسلمان در جدال
برهان وحجت پیش میکردند وهم از تعالیم اسلام خود را مطلع میساختند،
مسلمین بعین این رفتار مجبور بودند ولهذا بعلاوه منطق و کلام بحقیقت سائر
ادیان نیز آشنا گردیدند، بهمین سبب بعدها معتزلی ها این وظیفه را بر دوش همت
خود گرفتند و بیشتر با علماء زر تشتی مشغول رزم نظری گردیدند، از آن جمله
بود کتابی که ایشان بنام (ردجهمیه) برضد اتباع جهم بن صفوان خراسانی
نوشتند در هر حال عربها و مسلمین باموختن زبانهای یونانی و سریانی متوجه
شدند، واز قبطی و پهلوی وهندی ترجمه کردند، باین ترتیب فلسفه یونان و فلسفه
جدید افلاطون و هم فلسفه و الهیات خراسان شرقی و هند و تعالیم زر تشتی خراسان
با تربیت دینی یهود و نصاری در فلسفه دورهٔ اسلام تأثیر کرد، بنا برین تمدن
اسلام وفلسفهٔ اسلامی نه يك تمدن و فلسفه عربی بلکه يك تمدن و فلسفه مشرق
زمینی بحساب رفت .
و اما خراسانی ها وقتیکه داخل اسلام شدند بزودی زبان عرب آموخته و در
علوم تفسیر، حدیث وفقه پیشرفتند، بطوریکه هنوز از ورود عرب در خراسان
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.