{"book":"adl1198","page":136,"text":"(۱۰٥)\n\nداخل عرب و جزوهم تمدن اسلامی گردانیدند هكذا خراسانیان بواسطه ولایات\nمشرق خودش عرب را به فلسفه والهیات هندی آشنا ساختند .\nدر هر حال چنا نچه قبلا اشار ه شد در دورهٔ خلفاء راشده و بنی امیه\nمساعی عربها منحصر به اعلای کلمة الله و تعمیم اسلام و زبان عرب در دنیا بوده\nو برای بار اول در عصر اموی عربها متوجه علم طب شده و به تر جمه آن دست\nزدند، چونکه بعضاً خلفاء اموی مریض و محتاج طبیب وعنایات بودند از آن\nبعد عربها بصنعت و نجوم نیز متوجه گردیدند و بسانتر بفلسفه یونانی بلدشدند\nتوغل در فلسفه البته توأم باشنائی درطب، حکمت حساب، منطق موسیقی، هیئت\nوهندسه نیز بود ، وازدیگر طرف مناظرهٔ مسلمین با زرتشتی ، مسیحی، یهودی\nوغیر آگاهی بمنطق و کلام را التزام میکرد، چه ملل ،غیر مسلمان در جدال\nبرهان وحجت پیش میکردند وهم از تعالیم اسلام خود را مطلع میساختند،\nمسلمین بعین این رفتار مجبور بودند ولهذا بعلاوه منطق و کلام بحقیقت سائر\nادیان نیز آشنا گردیدند، بهمین سبب بعدها معتزلی ها این وظیفه را بر دوش همت\nخود گرفتند و بیشتر با علماء زر تشتی مشغول رزم نظری گردیدند، از آن جمله\nبود کتابی که ایشان بنام (ردجهمیه) برضد اتباع جهم بن صفوان خراسانی\nنوشتند در هر حال عربها و مسلمین باموختن زبانهای یونانی و سریانی متوجه\nشدند، واز قبطی و پهلوی وهندی ترجمه کردند، باین ترتیب فلسفه یونان و فلسفه\nجدید افلاطون و هم فلسفه و الهیات خراسان شرقی و هند و تعالیم زر تشتی خراسان\nبا تربیت دینی یهود و نصاری در فلسفه دورهٔ اسلام تأثیر کرد، بنا برین تمدن\nاسلام وفلسفهٔ اسلامی نه يك تمدن و فلسفه عربی بلکه يك تمدن و فلسفه مشرق\nزمینی بحساب رفت .\nو اما خراسانی ها وقتیکه داخل اسلام شدند بزودی زبان عرب آموخته و در\nعلوم تفسیر، حدیث وفقه پیشرفتند، بطوریکه هنوز از ورود عرب در خراسان","chars":1541,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1198/00136.jpg","first_page":1,"last_page":737,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1198/136","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1198/canvas/136","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1198/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1198_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}