Page image — the source of record
Machine transcription
(١٠٤)
در هر حال کشور افغانستان یکی از ارکان مهم این تمدن عظیم اسلامی بشمار
رفته و مردان بزرگواری بشماری در هر رشته از علوم و فنون پرورش داده است
مورخین و نویسندگان عربی زبان که از قرن سوم هجری بنگارش تاریخ و
جغرافیای اقوام شروع کرده اند ملتفت این حالت و اوضاع بوده یکی از ایشان
(ابن الفقیه) میگوید خراسانی ها در علم و صنعت و تجارت سر آمد روز گارند
مردم خراسان دلیر و شجاع هستند. اینها فیروز بن یزد گرد و همچنین کسری
بن قباد بن هرمز را کشته دولت را از زیر کترین ملوک اموی جدا کردند...»
دیگری مینویسد... خراسان در دوره اسلام از طرف عربها بجنگ وصلح فتح شده
و بار دیگر استعداد و قابلیت طبیعی و درایت خراسانی در امور سیاسی و علوم
و فنون ظاهر شد، و خراسان نسبت بسائر ممالک اسلامی بیشتر مردان مشهور
علما و امرا و سلاطین نامدار پرورش داد ...» و در واقع هم کشور
افغانستان تا هجوم چنگیز نسبت بسائر ممالک اسلامی بیشتر در تمدن و ترقی
شعشعه افشانی میکرد.
در هر حال چنانچه گفتیم خراسانیان از قرن اول هجری شروع بقبول دین
اسلام و زبان عرب نمود ، و از قرن دوم هجری در سایه تبحر در زبان
عرب به تفسیر و حدیث و فقه مشهور و رجال بزرگی پرورش دادند، و در همین قرن
که در نتیجه ترکیب و اختلاط ملل متعدده مشرقی زمین چون خراسان ماوراء نهر
فارس عرب مصر و شام و اممی چون یهود و نصرانی و زرتشتی و بودائی و غیره بناء
تمدن اسلامی ریخته شد، باز خراسان در تشکیل این تمدن دست بزرگی داشته
از یکطرف در علوم ریاضی نجوم طب طبیعیات، فلسفه منطق و کلام تاریخ و
جغرافیا پیشرفت و در قرن سوم برجال بزرگی در این خطوط پرورش و زمینه را
برای ظهور نوابغ بشری در قرن چهارم و پنجم از قبیل فارابی و ابن سینا و بیرونی آماده
نمودند و از دیگر طرف تربیت و تهذیب خراسانی را بواسطه ترجمه از پهلوی بعربی
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.