Page 10

جدار كبیر آنچه بامیان را از نظر آئین و هنر بودائی شهرت بخشیده بود و هنوز هم مایۀ استعجاب بینندگان است پیكر های عظیم بودا، معابد منقوش و چندین هزار سموچ است که تا امروز شواهد آن باقی مانده . این شواهد با عظمت هرگز بوجود آمده نمیتوانست اگر جدار کبیر که از ساختمان های طبیعی طبقات الارض است وجود نمیداشت . مطالعات طبقات الارضی و فوسیل حیوانات متحجر ، در باقی که از حوالی بند امیر تا دو آب میخ زرین و دوتر تا تاله و برفك و كركـــر بمشاهده رسیده است نشان میدهد که در دوره دوم عمر زمین این نواحی همه زیر آب بوده و با عروج هندوکش و کوه بابا از آب در عصر سوم دیوار بزرگ طبیعی با صفحات بلند افقی و عمودی هم تشکل کرده است . پیكرسازان بودائی در آسیای مرکزی در چندین جا مثل (اجانتا) در هند (لاتك من) در ترکستان چین و بامیان در افغانستان ازین هدیه طبیعت استفاده كرده و در صفحات بلند و عریض و طولانی بدنه دامنه كوه كه از كنكلو مرا ( مخلوط سنگ ریزه و گل فشرده) تشكیل شده است پیكر ها و طاق ها و سموچ های معابد نفیس خویش را نقر كرده اند ! قبل التاریخ چهل ستون تشکلات طبقات الارضی اولین و قدیم ترین عاملی است كه بامیان و اراضی دور ونزدیك آنرا از بند امیر گرفته تا دو آب میخ زرین و سلسله كوه بابا وجهه خاصی داده بشر قبل التاریخ از مساعدت طبیعت استفاده نموده و مغاره هایی برای رهایش خویش کنده است . از روی افزار بسیار ابتدائی سنگی مربوط به دورۀ قدیم حجر که از مغاره (قره کمر) هيبك ( شمال هندو کش ( بدست آمده معلوم میشود كه در حوالی بین ۳۰ و ۵۰ هزار سال قبل مردمانی در دره های هندو کش در مغاره ها زندگانی داشتند. مهمترین مغارۀ قبل التاریخ بامیان ( چهل ستون ) نام دارد كه به فاصله يك كيلومتری غرب پیكر ۵۳ متری بودا به سمت راست سر کو واقع است که از بامیان بطرف اغربات میرود . این مغاره در دهن درۀ كوچك و فرعی افتاده و عبارت از يك سموچ فوق العاده وسیع است که مدخل (٥)