{"book":"adl1193","page":10,"text":"جدار كبیر آنچه بامیان را از نظر آئین و هنر بودائی شهرت بخشیده بود و هنوز هم مایۀ استعجاب بینندگان است پیكر های عظیم بودا، معابد منقوش و چندین هزار سموچ است که تا امروز شواهد آن باقی مانده . این شواهد با عظمت هرگز بوجود آمده نمیتوانست اگر جدار کبیر که از ساختمان های طبیعی طبقات الارض است وجود نمیداشت . مطالعات طبقات الارضی و فوسیل حیوانات متحجر ، در باقی که از حوالی بند امیر تا دو آب میخ زرین و دوتر تا تاله و برفك و كركـــر بمشاهده رسیده است نشان میدهد که در دوره دوم عمر زمین این نواحی همه زیر آب بوده و با عروج هندوکش و کوه بابا از آب در عصر سوم دیوار بزرگ طبیعی با صفحات بلند افقی و عمودی هم تشکل کرده است . پیكرسازان بودائی در آسیای مرکزی در چندین جا مثل (اجانتا) در هند (لاتك من) در ترکستان چین و بامیان در افغانستان ازین هدیه طبیعت استفاده كرده و در صفحات بلند و عریض و طولانی بدنه دامنه كوه كه از كنكلو مرا ( مخلوط سنگ ریزه و گل فشرده) تشكیل شده است پیكر ها و طاق ها و سموچ های معابد نفیس خویش را نقر كرده اند !\n\nقبل التاریخ\nچهل ستون\n\nتشکلات طبقات الارضی اولین و قدیم ترین عاملی است كه بامیان و اراضی دور ونزدیك آنرا از بند امیر گرفته تا دو آب میخ زرین و سلسله كوه بابا وجهه خاصی داده بشر قبل التاریخ از مساعدت طبیعت استفاده نموده و مغاره هایی برای رهایش خویش کنده است . از روی افزار بسیار ابتدائی سنگی مربوط به دورۀ قدیم حجر که از مغاره (قره کمر) هيبك ( شمال هندو کش ( بدست آمده معلوم میشود كه در حوالی بین ۳۰ و ۵۰ هزار سال قبل مردمانی در دره های هندو کش در مغاره ها زندگانی داشتند. مهمترین مغارۀ قبل التاریخ بامیان ( چهل ستون ) نام دارد كه به فاصله يك كيلومتری غرب پیكر ۵۳ متری بودا به سمت راست سر کو واقع است که از بامیان بطرف اغربات میرود . این مغاره در دهن درۀ كوچك و فرعی افتاده و عبارت از يك سموچ فوق العاده وسیع است که مدخل\n(٥)","chars":1645,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1193/00010.jpg","first_page":1,"last_page":75,"title":"Rāhnamā-yi Bāmiyān راهنماى باميان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1193/10","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1193/canvas/10","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1193/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1193_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}