Page 11

آن یکی و داخل آن به دالان های علیحده تقسیم شده و هر دالان را از دالان دیگر یکعده پایه ها یا ستون های سنگی از هم جدا میکند، کف مغاره هنوز از استخوان های حیوانات و پرچیره پر است . رفتن به مغاره و گردش در دالان و راهروهای متعدد آن بخصوص قسمت های اخیر آسان نیست زیرا هوا حبس میشود و وجود را بلد محلی و چراغ های متعدد و براق ضروریست . اجمال تاریخی بامیان دو دورهٔ تاریخ مشخص دارد، یکی دورهٔ قدیم پیش از اسلام و دیگر دورهٔ اسلامی قرون وسطی که به ظهور چنگیز و خرابکاری مغل منتهی میشود . بامیان با موقعیت مهمی که روی معبر کاروان رو قدیم داشت و بین بلخ و پشاور در وسط راه شاخه جنوبی معبر ابریشم واقع شده بود در زمانه های دور افتادهٔ باستان که تعین حدود آن متعسر است جنبش مهاجرت ها و رفت و آمد کاروان های بزرگ مال التجاره را دیده است. این نقطه نسبتاً فراخ در دامنه های جنوب هندوکش ایستگاهی بود که کاروان هائی که از بلخ حرکت میکرد بعد از طی کوتل های هندوکش (دندان شکن-سوخته چنار - اغربات) طبعاً در این جا متوقف میشد و انسان و حیوان بعد از استراحت و تجدید قوا و آذوقه به مسافرت خویش ادامه میدادند. شبهه ئی نیست که بامیان در تاریخ باستان این مملکت وقتی اهمیت پیدا کرد که آیین بودائی شیوع یافت و سلالهٔ کوشان شاهان بزرگ به عروج خود رسیدند از لشکر کشی های اسکندر مقدونی در شرق و مراجعت و وفات او در بابل در فرصتیکه ژنرال ها و حکمرنان یونانی با تجزیه خاک های مفتوحه بین خود در زد و خورد بودند سلوسی ها که خود را وارث اراضی مفتوحهٔ فاتح مقدونیه در آسیا می پنداشتند تا کندار سند سرحدات شرقی اریانا پیش آمده با خاندان موریای هندی جنگ کردند و در نتیجه شکست خورده عقب نشستند و با صلحی که بمیان آمد قسمت های شرق و جنوب غربی (6)