Page image — the source of record
Machine transcription
٧٦
بحال عاشق مسکین جفا چندان چرا داری که مسکین مرغ خود را بر سر کوی وفا کرده
فلات یوفی ندارد از مروت ای پری پیکر و بیادوران حبیب من غم او ج و جفا کرده
بگو (مستوره) این دنیا نباشد جای آسایش
و گرنه ابن مریم از چه او ما در سما کرده
(بی بی سنگی)
نام این شاعره مریمه است و در سنه ۱۲٥۳ هجری قمری در کوچه جوانمردی کابل تولد یافت
و پدر او خواجه سنگی محمد نام داشت و به (بابا سنگی) مشهور بود.
مریمه نزد آخند غلام رسول به تحصیل علوم متداوله پرداخته ادبیات و مخصوصا بشعر علاقه
مفرطی پیدا کرد و از جوانی شروع بسرودن اشعار نمود. در اوایل (شور) بعد از آن (بی خود)
و بالاخره (مخفی) تخلص می نمود
بی بی سنگی را بی بی سیده نیز میگفتند و مشارالیها با شعرا و ادبای عصر خود رابطه
و دوستی داشت. در بدیهه بسیار ماهر بود و گویند هجویات زیادی داشت ولی چون دیوان
اشعار او موجود نیست واکثر اشعار او از بین رفته، جز چند بیت غزل که در پختگی مبرهنی
نشر شده چیزی در دست نیست
غزل
گر بکبر و منکر آید پرسد احوال مرا یا محمد گویم و گویا شود زبان من
در بغل گیرد مرا قبر ای خدا یاریت گیر مثل مادر آن زمین مشفق شود بر جان من
روز محشر چون سر از خاک لخد بالا کنم یا محمد گویم و روشن شود چشمان من
نامه اعمال من را گر بدست چپ دهند سمع بیداد برشنود آن ناله و افغان من
چند مصرع وصف تو گفت دختری ای مخفی این کنیزك را ببخش ای سرور و سلطان من
(شور) مسکین را ز خاک پای کلبانت شمار یا محمد گویم و روشن شود ایمان من
(شاه جهان بیگم)
بیگم بوپال
نسب نواب جهانگیر خان بهادر، حکمران شهزاده نشینی بهوپال و پد رشاه جهان بیگم از
طایفه میران خیل از قبیله کرانی (۱)، یکی از قبایل افغانی است طوریکه بیگم اصلاً افغان
و هم قوم ماست
شاه جهان بیگم بتاريخ ٦ جمادى الأول سنه ١٢٥٤ هجری قمری در قلعه اسلام نگر در حوالی بهو
پال پیدا شد و بعد از وفات پدر در سنه ۱۲٦٣ از حکومت انگلستان نامت ریاست بهوپال را
یافت، ولی در حقیقت زمام اداره در دست سکندر بیگم مادر مشارالیها بود در زیر سایه او شاه
جهان بیگم تعلیم و تربییه درستی حاصل کرد و مخصوصا در خط و کتابت فارسی وسلیقه مباحث
بپایه تکامل رسید
وقتیکه شاه جهان بیگم بسن رشد رسید، پدرش در فکر ازدواج او افتاده بنائما با دکن حکومت
(۱) تاج الا قبال، تاریخ بهوپال، تالیف شاه جهان بیگم دفتر سوم صفحه ٦١
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.