Page 94

معلومات جغرافیائی ویدی سرودهای ویدی با وجودیکه مجموعۀ منظومه‌های مذهبی است از نقطۀ نظر جغرافیه هم میتوان از آن معلومات مفیدی کشید. آریاها که در عصر ویدی در دو طرفۀ هندوکش زندگانی داشتند صحنۀ زندگانی و پرورشگاه عنعنات خود را خوب میشناختند. آریاها که از نقطۀ نظر آئین و معتقدات با مظاهر طبیعت تماس زیاد داشتند در شناسائی خاک مسکونه، خط عمومی کوها، جریان رودخانه‌ها، دره‌ها و راه‌های بزرگ مهاجرت، سمت وزش بادها، گلها و گیاه‌های خودروی کوهی، کوه‌های مخصوص روئیدن گیاه سوما و غیره معرفت زیاد داشتند. معلوماتی که در زمینۀ جغرافیه از متن سرودها استخراج میشود خیلی مهم و مفید است زیرا آریاها را روی صحنۀ خاکشان گاهی در بلھیکا، گاهی کنار «کوبها» (رود کابل) و «گوماتی» (رود گومل) و «کرومو» (رود کرم) و گاهی در دامنه‌های کوه‌های بلند آریا نا مجسم نشان میدهد و واضح دیده میشود که آسمان نیلیگون و شفاف و کوه‌های بلند و رودخانه‌های خروشان و زمین مستعد آریانا در تشکیل شخصیت و سجایای مادی و معنوی آریا چقدر مدخلیت داشت. در این هیچ شبهۀ نیست که با از بین رفتن سرودهای قدیم که در مبحث سرودها آنها را به عنوان «سرودهای مجهول» یاد کردیم صفحات شمال هندوکش نسبت به مناطق جنوب آن کمتر اسم برده شده و سرودهای معلوم ویدی از نقطۀ نظر جغرافیه بیش از همه جاها سندهو (سند) و معاونین غربی و شرقی آنرا میشناسند ولی این مسئله بیشتر به جمع آوری سرودهای متفرق و طبقه بندی‌های آن ربط دارد و چون حین جمع آوری آنها و تدوین جزوه و کتب بیشتر سرودهائی گرفته شده است که بین « کاپیسا» و پنجاب سروده شده‌اند طبیعی معلو ما ت جغرافیائی هم راجع به این منطقه بیشتر است چنانچه اگر ازین چو کات معین بیرون برویم