Page 281

(٢٥٦) در باچه با شد طبیعی مقصد از آن یکی از در یاچه های هامون سیستان خواهد بود. درین صورت جنگ های ویشتاسپه پادشاه باختر با سه نفری که در پارچه اول الذکر ذکر شده و بی دین و پرستش کننده دیوها و شریر بودند در اطراف هامون سیستان یا در ماورای سرحدات جنوب غربی آریانا واقع گردیده و پادشاه باختر بر ایشان غالب شده است. * * * در پارچه دوم که از گوش یشت ترجمه شده ویشتاسپه قربانی های بزرگ خود را عقب یا کنار رودخانه «دیثیا» بعمل می‌آرد. چون این رود خانه را بنام «دیثیا» و «وانگهو دیثیا» اکثر مدققین رود اکسوس یا امو دریا تعبیر کرده اند، این قسمت جنگهای ویشتاسپه متوجه ماورا النهر بوده و در مقابل رؤسا و اقوام «توریا» و «هونا» بعمل آمده است. نام های مخالفینی که در پارچه مذکور آمده حاجت تکرار نیست و یکی آن «ارجت است اسپه » است که نسبتاً معروف است و در شاهنامه هم ذکر شده و برادر افراسیاب تورانی بود از روی شرح پارچه مذکور معلوم میشود که ایشان خود و زره آهنی داشتند و مخصوصاً به «یخهٔ کلفت» آنها هم اشاره شده و معلوم میشود که بدور گلوی خود پارچه یا دیگر چیزهای می‌پیچیدند تا از آنجا ضرب کشنده‌ئی به ایشان نرسد این همی معلوم میشود که صاحب قوم زیاد بودند و مصدر ظلم زیاد شده بودند و مال غنیمت را به شتر ها که اینجا تعداد آن «هفت صد» قید شده می‌بردند اینجا ارجت اسپه به قوم هیونی یا «هونا» نسبت داده شده (۱) ولی معلوم نمیشود که ایشان از روی عرق آریائی بدوی بودند یا نه تنها چیزیکه واضح است این است که پیرو آئین اوستائی نبودند. بهر حال ویشتاسپه پادشاه آریانا بعد ازینکه به آئین اوستائی گروید (۱) گایگر نظریه میدهد که شاید عبارت از هن های تاریخی باشد.