Page 189

( ١٦٤ ) تحت نظام صرفی و نحوی در آورد و «سم كری ته» یا برابر کرده شده نامید و نام سانسکریت عرض وجود کرد . * * * راجع به زبان پښتو اگرچه تا حال تحقیقات مکمل علمی بعمل نیامده معذالك اینقدر متذكر میشو یم : در باب اینكه پښتو از زبان آریائی یا هند و ایرانی یا باختری برآمده شبهه نیست . میماند مسئله دوم كه آیا پښتو بكدام يك از شاخه های زبان آریائی یا باختری مربوط است . در اینجا تا حال نظریات علمای زبان مختلف است . بعضی ها به این عقیده اند كه پښتو از جمله زبان های ایرانی است . بزرگترین طرفدار این نظریه موسیو میو لر Fr. Müller است و میگوید که زبان افغانی اگر از زند بر آمده اقلا از لهجۀ دیگر باختری مشتق شده كه زند تنها نمونهٔ محفوظ آنست و رابطهٔ پښتو بازند همان است كه فارسی موجوده با فارسی هخامنشی دارد ( ١ ) دار مستتر هم در اوایل به این نظریه بود كه پښتو از زند برآمده بعدتر كمی تغییر نظریه داده و گفت كه پښتو نه از زند بلكه از زبانی مشتق شده كه موازی بازند بوده ، قرار یكه می بینیم نظریۀ میولر و دار مستتر تقریباً يك چیز است . بعضی های دیگر به این عقیده اند كه پښتو حلقه ایست كه زبان های خانوادهٔ هندی و ایرانی را بهم پیوند میزند . طر فدار و مدافع این نظر یه داكتر ترومپ ( ٢ ) است و پښتو را بین خانواده هندی و دستهٔ ایرانی زبان مستقلی میداند ولی نسبت به لهجه های ایرانی به پرا كریت ها نزديك تر میشمارد . برخی دیگر چنین نظریه میدهند كه پښتو اصلاً مربوط به لهجه های ایرانی است ولی مجاورت طولانی با آریا های هندی سبب شده ( ١ ) صفحهٔ ٥ كتاب مطالعات افغانی تالیف ون هانری پاریس ١٨٨٢ Etude Afghanes par V.Henri ( ٢ ) مطالعات افغانی صفحهٔ ٥ تالیف « هانری »