Page 103

(۸۰) خندان هرات، تقریباً مدت يك قرن، یعنی از زمان سلطنت شاهرخ میرزا الی فوت سلطانحسین بایقرا مرکز و کانون صنایع جمیله بود که دران صنعتگران و هنروران زیادی از قبیل نقاشان مینا تور سازان، معماران، خاتم کاران، و خوشنویسان بوجود آمد . ما بنوبه خود چند نفر ازین هنروران را در شماره های گذشته مجله آریانا نوشتیم. اینك درین شماره به ترجمه حال سلطان محمد خندان که در زمره استادان بزرگ و خوشنویسان معروف آنجاست پرداخته در آینده هم نگارشات خود را درین زمینه ادامه خواهیم داد . سلطان محمد خندان ازان ناموران هرات است که میتوان ویرا در بوستان صنایع زیبای آن سامان گل سرسبد نامید . مشارالیه در اواخر قرن نهم هجری یعنی در زمان سلطان حسین بایقرا پا بعرصه وجود گذاشته و از مقدم او نگارستان معروف هرات رونق و شکوه تازه یافت. این استاد جلیل القدر تعلیمات ابتدائی وانتهائی خود را در علوم متداوله آن وقت بهرات بپایان رسانید. ، چون ذوق مفرطی به صنعت خوشنویسی داشت به نزد خطاط معروف سلطال علی مشهدی خوش نویسی را فرا گرفته مهارت بی پایان یافت بالاخره در زمره خوشنویسان رسمی دربار سلطانحسین بایقرا داخل شد چنانچه امیر علی شیر نوائی وزیر نامدار هرات در تذکره معروف خود می نویسد : « سلطان محمد خندان خوشنویس مقر ممالك خراسان است و بدین قابلیت فرید زمان ویگانه دوران است شیوۀ خط سلطان محمد خندان عیناً همان روش خط سلطان علی بوده و بی نهایت پخته و متین است اگر چه چندین خط رائیکو مینوشت ولی نستعلیق او زیبائی و قشنگی مخصوص دارد این استاد معروف وطن نه تنها خوشنویس بلکه در شعر وادبیات نیز ماهر بوده است اگر چه دائماً شعر نمی گفت و اشعار زیادی از او باقی نمانده ولی چند بیت که از وی نقل میکنند مقبول وزیباست .