Page 24

آثار عتیقه کوتل خیر خانه (١١) تقریباً ٦٠ کیلومتر بشمال غرب قریه (بومارا) وقوع دارد. تنها فرقیکه مابین معبد نشنا کوتهارا و معبد بهومارا وجود دارد، اینست که اول الذکر دارای يك طبقه فوقانی بوده اما اخیر الذکر طبقه فوقانی ندارد و فقط دو عبادت خانه بسیار كوچك در دو طرف زینه آن که بر صحن زمین فرود می آید ساخته شده است. اما در هر دو معبد مذکور (عبادت گاه اصلی کربها کرها ) از يك اطاق بسیار بزرگی محاط میباشد و فاصله بین دیوار داخلی شکل يك رواق مدور پر ا داکسینا پادها دارد برای آنکه مقایسه ما خوبتر در نظر خواننده مجسم شده بتواند ابعاد هر سه معبد یعنی اول معبد نشنا کوتهار ا دوم معبد بهومار ا و سوم معبد كوتل خیرخانه (کابل) را نیز شرح میدهیم. این ابعاد عبارت از بزرگی يك حجره است . ابعاد خارجی معابد ابعاد داخلی معبد نشنا کوتها را (هند) ٤,٧٥ متر مربع ٢,٤٥ متر مربع ” بھومارا (هند) ٤,٤٥ ” ” ٢,٤٥ ” ” ” خیرخانه (کابل) ٥,٤٠ ” ” ٢,٩٥ ” ” ما میتوانیم که چند بن معبد دیگر سبك كوپتارا نیز درین مقایسه داخل نمائیم بدون آنکه ابعاد و بزرگی آنها از ارقام فوق فرق زیادی بکند ـ مقایسات ما ـ طوریكه دیده شد ـ يك حجره را در بر میگیرد ولی باید بخاطر گرفت که این قسم معا بد سه حجره ئی در هندوستان کمیاب نیست. چنانچه مستر بنرجی در شروع اطلاعی که نسبت به معبد بهومارا نوشته ، از يك معبد سه حجره ئی دیگر سبك كوپتا كه بمقام ”دیو کونا” در ولایت ”جاسو” نزديك بهومارا کشف شده، نیز ذکر نموده است (١) مقایسه معبد خیر خانه و معبد بهومارا تنها به قسمت مهندسی محدود نبوده ، بلکه قسمت تصاویر و هیکل شناسی این دو بنا نیز نزدیکی عجیبی بیکدیگر دارد ، که پس از مطالعه مفصل کشفیات عمده کوتل خیر خانه یعنی دسته مجسمه های مرمر سفید که رب النوع آفتاب و مصاحبین او را نشان می دهد ، بذکر آن می پردازیم : (١) آر ـ دی ـ بنرجی ـ کتاب قبل الذکر تصویر ـ ١