Page 197

فتوحات اسلامی ( ۱۸۴ ) غزوه بلاد سوس و قایع افریقیه [margin: قابس در ان ایام طرابلس سفاقس و ساحلی و در اعمال شخصیم بهجه در هفت در قیروان از مضافات دجمه مو ساسا در اعمال زاب بد در غزاوه نه روز از اعمال افریقہ قلمیله شهر بیت در اندلس ۴۱۰] این سباب تاریخ را تا این زمان قصور حسان می نامند و کاہنہ تمام افریقیه را مالک شد و باہل افریقیہ بدفتا و بیداد و ظلم را پیشه نمود بعد عبدالملک لشکر و اموال بسیاری بحسان فرستاد و انهارا امر بمقابله کاہنہ و فتنہ افریقیه نمود حسان شخصی را از طرف خود پنہانی با مکتوبی در نزد خالد ارسال نمود تا احوال او را نزد خالد که بحضور کاهنه بود معلوم نماید خالد احوال غرقہ بر بر را رقعہ نوشت و در میان تان پنهان کرده تسلیم شخص مذکور نمود و بسرعت حسان فرستاد بعد ازان کاهنه پریشان و ژولیده موی برآمد و میگفت ای ملک مایان در میان طعام مردمان رفت هر قدر شخص مذکور را جستجو نمود نیافت آنشخص نزد حتا رسید و همان رقعه در میان نان سوخته شد و بود باز همان شخص با حان در نزد خالد واپس فرستاد خالد ثانیا نیز رقعه را بمضمون سابق تحریر نموده در میان تاش نهین اسب کرده به حسان فرستاد حسان تو د کر دیرو چون کاهنه رفتم شخص به همراه رقعه دانست گفت که مردمان غرب اراده تصرف شدن شهرها و طلا نفرم ما را دارند و مایان اراده کشت زار با و چراگاه را داریم و دیگر مصلحتی نمی بیستم جز اینکه خرابی نمائیم بلاد افریقیه را تا اینکه آنها ازین طلا مایوس شوند پس مردمان را بجهة تخریب بلاد امر و مقر رنمو د بناها و حصار ها را خراب کردند و اموال آن ولا را غارت کردند و این خراب شدن اول افریقیه بود چون حسان به بلاد افریقیه نزدیک شد جمعی از اہل روم حسان را ملاقات نموده و از جور کاهنه به حسان استغاثه نمودند و از ظلم کاہنه شکایت کردند حسان از استغاثه و شکایت ایشان خشنود گردید و بطرف قابس رفت اهل قابس با اهل و اموال خود حسان را ملاقات کردند و اطاعت نمودند واہل قابس سابق ازین از دست امراء خود محصور بودند و حسان در قابس عاملی مقر رنمو ده خوا بطرف نقزاوه رفته دورت جهت اینکه راه نزدیک شود واہلی قفصہ اورا اطاعت کردند حسان به ولایت قسطلینہ غالب شد چون احوال قدوم حسان بکاہنہ رسید ہر دو پسر خود و خالد را که بچه خوانده او بود بحضور خود خواست و برای آنها گفت که من کشته میشوم و شمایان در نزد حسان رفته و از ان امان بخواهید بعد ازان هر سه نفر در نزد حسان آمده و ہمراہ او بودند و حسان بمقابل کاہنہ رفت و کار زار سخت نمود تا اینکه مردمان گمان ضعف مسلمانها را نمودند حضرت خیر الناصرین مسلما نا نرا فتح و نصرت کرامت فرموده بربری ہا مغلوب گردیدند و لشکر کاہنہ شکست خورده کاہنہ دستگیر و کشته شد و بربری ها از حسان طلب امان کردند حسان امان ایشا را قبول نمود بشرط اینکه دوازده پرا ز نفر عسکر از مرد ماهی و بر برشته با تفاق شکر اسلام مشغول مقاتله و مجاهد، با دشمی باشند و بربری با این رو قبول