Page 196

فتوحات اسلامی (۱۸۳) غزوة بلاد سوس و قلاع افریقیه لشکر جرار و نفری بیشمار را آماده نموده حسان بن نعمان را سرکرده ایشان مقرر کرده بجانب افریقیه فرستاد که تا آنزمان چنین لشکر بزرگ بشوکت در افریقیه هرگز داخل نشده بود چون داخل قیروان شدند از انجا بسوی قرطاجنه روان گردیدند و پادشاه انولا بزرگ ترین ملوک افریقیه بود و هرگز مسلمانها بانو لا مقاتله نکرده بودند و در ولایت قرطاجنه که رسیدند واز مردمان رومی و بربر بلا نهایه دیدند با آنها مقاتله نموده ایشان را محاصره و بسیاری آنها را مقتول و اسیر و محصور نمودند و از مسلمانها نیز بسیار مقتول گردیدند چون رجال را مشاهده نموده اجتماع آرا، شان بگریختن شد بنا بران برکشتی های خود سوار شده بعضی بصقلیه و بعضی به اندلس رفتند و حسان با شمشیر های تیز داخل قرطاجنه شده قتل و غارت نموده اسیر بسیاری گرفتند و لشکری خود را بگرداگرد انولا فرستاده بجما عتیکه قتال مینمودند مردمان از ترس نزدحسان آمدند حسان ایشان را به خراب کردن قرطاجنه امرنمود و انها بقدر طاقت از قرطاجنه خراب و ویران کردند بعد ازان خبر به حسان رسید که روم و بربر در شهر صطفوره و بنزرت اجتماع نموده حسان بسوی آنها رفته با ایشان مقاتله های شدید نموده و هر قدر که مسلمانها سختی میدید کردند تا انکه رو میانرا شکست دادند و بسیاری آنها را کشتند و بر شهر ایشان غالب شدند حسان جمیع بلا دایشان را پایمال نمود تا اینکه اهل افریقیه از حسان بسیار ترسناک شدند و رومیان شکست خورده بشهر باجه رفته و بر بریان بشهر بونه محصور شدند و حسان به قیروان واپس آمد زیرا که زخمی های لشکریان بسیار بودند و در انولا اقامت نموده تا مجروحین صحت یافتند در وقتیکه مردمان آمدند حسان فرمود که بزرگترین ملوک افریقیه را که باقی مانده بمن نمائید پس عیالی را که ملکه بربر و بامرکها نت عالم ومشهور بود و مردمانرا باشیاء پوشیده خبر میدا ومسمی بکا ہنه و بر بریته الاصل بود و کوہ اور اس جای داشت و مردمان بربر بگرداگرد آن معبد اقل کسپرا اجتماع نموده بودند برائی حسان نشان دادند و حسان را اهل افریقیه احوال کاہنہ را پرسیده بزرگی مقام انرا بیان کردند و برائی حسان گفتند که اگر کاهنه را بقتل رسانیدی بعد ازان بر برجائی ترا نمیکند چون حسان شنید بسوی کا ہنہ نزدیک شد کا بنه حصار با غایه را ویران کرد بگمان اینکه حسان از حصار ہا را دارد حسان از خیال خود نگردیده بسوی کا بنه رفت و بنهرین با و تلاقی گشت و همراه کا ہند مقاتله سخته نه ده و مسلمانها شکست خورد و و خلق بسیاری از مسلمانها کشته واسیر شدند و حسان کوه های یاریه خورد بعدازان کاہند ہمہ اسیرانر رها نمود مگر خالدین یزید قیسی را کہ شخصی شریف و شجاع بود و کا ہند خالد موضوف را فرزند خواند وحسان از افریقیه رفت و بموضع اقامت نمود و جای اقامت خود را مکتوبی بعبرالملک نوشته فرستاد تا اینکه امر عبد الملک برسد و مدت پنج سال در توابع برقه اقامت نمود مورخین نوشته اند که در وقتیکه حسان باشمیشرهای تیز بقرطاجنه حمله نموده بود پادشاه انها بکشتی سوارشده بگریخت بموجبی که پیشتر هم گذشت گویند کا ہنه به سبب سردی هو ا قلاع باغا به ویری اور اس را که بسیار مستحکم بودند ویران ساخت چطور یکه در اینجا هم تحریر یافته و کا ہنه خالد را فرزند خواندگی پذیرفت ۱۲ م