Page 2817

غازکامل حربی صفات ، خواص ، استعمال آن المقتطف مصر از مجلهٔ علمی سنتفيك امريكان ترجمهٔ جناب غلام جیلانی خان جلالی در جدول مواد زهر دار که علمای شیمی انرا میشناسند صد ها مرکبات سامه ثبت شده ولی از انجمله مواد یکی بتوان آنرا در جنگ استعمال نمود پیش از انکه بانگشتان دست شمرده شود وجود ندارد ، عامهٔ مردم بر خلاف این عقیده بوده دفعتاً نمیتوانند این سخن را تصدیق کنند . زیرا نشریات جرائد غیر علمی و محفوظات وزارتخانه های مختلفه حرب و انواع غازات مضره که قوماندان های جنگ در ایامیکه حرب نزديك میشود بکار خانه ها فرمایش میدهند و بعد از ترکیب انرا در میدانهای مشق معاینه میکنند ، کثرت وجود آنطور مواد سامه را در اذهان عامه راسخ ساخته است . اما حقایق تماماً بغلطی عقاید عوام حکم میکند ، گرچه ایجاد نفس مواد مذکور اشکال ندارد لکن اضافه کردن مادهٔ شیمی قوی را در مواد قابل استعمال حرب کار آسانی نبوده علاوه اجتماع تمام صفات و خواصیکه آنرا قابل استعمال حرب ساخته بتواند خیلی دشوار است ، ماده شیمی حربی نه تنها لازم است که زهر دار و سهل الانتشار در هوا و مهیج پرده های چشم ، اعصاب و ... باشد بلکه حتمی است که دارای خواص شیمی و طبیعی معینی بوده نیز از حیث ترکیب و نقل دادن و کمی مخارج بآسانی تهیه شده بتواند . باین حیث در یافت چنان مادهٔ شیمی که شامل تمام این مزایا باشد کار بزرگ و موفقیت بآن تقریباً متعذر است ازین رو تا کنون در عالم مادهٔ شیمی کامل حربی بوجود نه آمده و ممکن است ابداً هم موجود نشود . بعد از همان چهار سالیکه در حرب عمومی از ۱۹۱۵ – ۱۹۱۹ غازات حربی استعمال شد در انجام جنگ که دوباره معاملات علمی حرب بوضعیت نخستین خود یعنی زمان امن و سلم عودت کرد علمای شیمی ۳۰۰۰ ماده را به نهایت تعمق دریافت نموده استعمال و عدم استعمال آنرا در میدانهای جنگ مورد بحث و تجربه قرار داده اند اما طور یکه معلوم شد از انجمله تنها سی ماده قابل کار و ده یا پانزده ماده را میتوان بصورت وسیع تری استعمال نمود . کسانیکه درین بحث و تتبع شمولیت داشتند از بزرگترین علمای شیمی عالم بودند و ملل جهان ٢٤٣