Page 229

صفحهٔ ( ٤٠ ) سال اول - مجلهٔ کابل شماره ( ٤ ) باید با نقطهٔ نظر جدید اروپا یکجا و در جسم سرد علوم مشرق خون گرم و تازهٔ علوم مغربی را جریان بدهیم تا در علوم و فنون بیجان ما يك جان تازه دمیده شود ، جهت این مقصد عظیمه همين يك ذريعهٔ تکامل گفته میشود که علوم مغرب و شرق بوسیلهٔ تراجم توام مطالعه شود زیرا که بمطالعهٔ دقیق ونظر عميق بهترین قیمت های هر دوجانب خود بخود یکجا و با لتدريج همجان گردیده موسس يك ترتيب وتهذیب زبان جدید علمی خواهد شد اگر فلسفهٔ قدیم ما به اختلاط فلسفهٔ جدید مغرب از رطب ویابس خود پاك بشود قابلیتی پیدا خواهد کرد که جزو لازمی تعلیم و تربيت ما بگردد ، اگر فنون لطيفهٔ ما براصول فنون لطيفهٔ مغرب بر اساس وسیع تری قایم بشود حتمیست که بهترین و عظیم ترین اساس فنون جمله عالم خواهد گردید . تنها اساس حقیقی ملت و قوميت ما علوم اسلامی و ایشیائیست که ما بعدم احیای شان يك تمثيل فرسودهٔ مغرب میگردیم و اگر ما تعلیم مشرق و مغرب هر دو را یکجا نموده رواج دادیم باز لزوماً باندك فرصتی دارای چنین تصانیف و تاليفات مهمه میگردیم که در عالم موجب ازدیاد علم ، و بچشم هنروران مغرب نیز بربها وقابل قدر خواهد بود . جمله کتابهای علوم قدیمه تقريباً بلسان عرب است و علوم جدید به السنهٔ مختلفهٔ اروپائی ، در زبان فارسی نه تماماً علوم شرقيه ترجمه ومنتقل شده ونه از علوم جديده کدام کتابیست که او را رهنمای حقیقی عالم گفته بتوانیم . بعض احباب محترم گمان دارند که « علوم قدیمهٔ مشرق را در عربی و علوم جدیده را بلسان های اروپا باید خواند » ولی ما جرأت نموده میگوئیم که علوم هرگز بحدود جغرافیائی محدود ومحصور نیست ، زبان ولسان مثل ظرف است