Page 2169

شماره (دهم) سال دوم بیان و اقتراح (۳) مقابل ندارد. آنوقت چه کند لغت نوی بتراشد؟... فرض کنیم تراشیدن بازي رواج بگیرد افسانه زبان بكجا خواهد كشيد؟ یا اینکه لغتی قریب آن تطبیق بدهد. آنوقت حدود معاني لغات بكجا خواهد رسید؟....... و یا اینکه عین آنرا استعمال کند که علاوه بر ضررهای معلومش این گناهی کمتر از تحقیر عصبیّت و یا انکار قومیّت نیست. حقا که گیر آمدن ترجمان در چنین مشکله همان حالیستکه عموم ما در بچالیش مینامند، زیرا هر کدام این طریقها را که استعمال کرد گویا تصرفي در يك زبان عمده محيط خود کرد، و باز خوار در اینجاستکه هر که ترجمه کند باید این تصرفات را کند. اما طريقة توضیح دادن در حاشیه اگرچه یگانه چارة پیشروی ترجمان غمخوار و امین میباشد، ولی اینرا نباید چاره نامید، زیرا وقتیکه خود لغترا در متن آوردیم گویا در زبان دخیلش ساختیم، آنوقت يك عيبش اینکه چارة زبان نشد، باز چقدر دخیل، واز چند زبان دخیل، و برای يك لغت چند دخیل باشد. وما که دخیل بسازیم باید خصوصیات طرز تعبیر و آرای خود را مراعات کنیم. والا اگر این قید نمیبود مسئله چندان اشکالی نداشت. بلکه استقلال زبانها وجود نمیداشت. گویا چقدر مشکل حتی خطرناک است ترجمه کردن، که این راهم باید یکی از اسرار حیاتي بشماریم که هر خوب باندازة خوبي آن مشکل رس باشد، و در ترجمانی یکی از عمده ترین اشکالات آن همین سه فقره میباشد. که عبارت از دخیل - ختن لغت و تراشيدن لغت و تطبیق دادن آن باشد، و ما که کلمة لغترا یاد میکنیم اینرا هم باید مد تصوّر بگيريم كه يك كلمه يا لغت علاقه بشئونات معیشتی جامعه وطرز تفکیر آن وسلیقۀ آن خصوصاً علاقه بطرز اداي ديروز وامروز وفردای جامعه دارد. حال جایش آمد كه بپرسيم: آيا يك نفر ولو عالم باشد یعنی اهلیت فهمیدن مطالبیرا داشته باشد تنهاييك ذهن خودش میتواند این همه علاقه ها و تماسهای لغترا رعایت و ملاحظه بنماید و اگر احياناً بحکم اینکه جزء جامعه است موفق شد وچنین تصرفات عمده و مبهم آزاد روان ماند یعنی هر کس سر بخود تراشید و سر بخود تطبیق داد وسر بخود دخیل ساخت آيا مطمئن بوده میتوا نیم که دوحصة زبان مکررات نگردد جواب این هر دو سوال نفی است وحاجت بدلیل ندارد مخصوصاً وقتیکه اندازة لغتها ئيكه براي تعبير كردن از علوم بكار داريم ۹۳۹