Page image — the source of record
Machine transcription
صفحه ( ۱۹ ) سال اول ـ مجله کابل شماره ( ٤ )
مثنوی عرفانرا که یازده هزار بیت است در سنه ١١٢٤ نظم نموده و این بیت تاریخ ختم آنست : ـ کرد تاریخ او نیاز کزام هدیه ذو الجلال
١١٢٤
والا کرام ولی تاریخ نکات و مثنوی طور معرفت و غیره تالیف او معلوم نیست غزلیات مرزا از قبیل اشعار غنائی وعرفان او قصصی و تمثیلی و رباعیاتش شرودی ( حکمتی ) وطور معرفت وصفی و طلسم حیرت او را اگر منظومه از روحیات قرار دهیم شعر تعلیمی است با وجود آن تصوف روح کلام اوست .
( سبك مرزا ) مرزا در سبك هند كه مخترع آن بقول بیشتر تذکره نویسان بابافغانی است جاده نویی پیمود سبك هند یا شعر خیالی را بعد از فغانی ، ظهوری ، عرفی ، نظیری ، سلیم ، طالب ، قدسی ، صائب وكليم و سعتی بخشیدند . تا دور بمرزا رسید این نابغه از فکر عمیق اختراعات تازه و ترکیبات بدیعی بامضامین جدید روی کار آورد و شعر را بمعنی کلمه طوری استعمال نمود که عقل اعجوبه فکر را بهت میزند . مضامین تازه و ترکیبات نو بقدری در کلام اوست که در کلام دیگران یافت نمیشود این ترکیبات کلامش را دارای روانی و تاثیر مخصوصی ساخته غزلهای او در بحور قليل الاستعمال مانند بحر کامل و غیره بسیار است وازان قدرت خداداد او بیشتر ظاهر می شود :
بحر کامل
زلب فصيح و قاپسان بحديث کین ندهی زبان
ستمست حنظل اگر کشی بترازوئی که شکر کشد
نگرفت گردنه آسمان سر راه هرزه خرامیم
مگرم تأمل نقش پا مژه به پیش نظر کشد
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.