Page 207

صفحه (۱۸) سال اول - مجله کابل شماره (٤) حیف است فطرت وصله مشتاق عمر وزید - دارد قصور همت ازین رنگ شاعری کلکم بصفحه مشت غباری نشانده است - ورنه سخن حقیقت بادی است سرسری آغاز شعر سرائی : - مرزا هنوز در مکتب بود که طبع موزونش بشعر میل کرد و نخستین نظمی که از قریحه روشن و فکر روانش سرزد رباعی ذیل است درشان یکی از همدرسان که اکثر قرنفل می خائید : - یارم هر گاه در سخن می آید - بوی عجیبش از دهن می آید این بوی قرنفل است یا نکهت گل - یا رایحه مشک ختن می آید بعضی که رباعی فوق را شنیدند از سبب صغارت سن باور نکردند که از مرزا باشد ازینجهه مدتی شعر میگفت و بکسی نشان نمیداد آنچه از طبعش بداهة سر میزد بتدوین آن نمی پرداخت و بعضی را هیچ نمی نوشت . بعدها درسن بیست بترغیب بعضی بتدوین اشعار خود پرداخته و بمرور زمان نسخه چند فراهم آورد بعضی از مقالات نثر و اندکی نظم و مثنوی محیط اعظم و طلسم حیرت او بیقین معلوم است که پیش از چهار عنصر گفته چنانچه خود دران کتاب از هر کدام آن ذکر میکند . محیط اعظم را در سنه ١٠٧٤ نظم کرده و لفظ محیط اعظم تاریخ اوست و درین وقت بیست سال عمر داشت . طلسم حیرت را هم غالب آنست که در همین سالها نظم کرده چهار عنصر در سنه ١١١٦ تالیف یافته مرزا قطعه بتاریخ آن گفته و این ابیات ازان است : - دمی کاندیشه تحقیق پرواز - بفکر سال این تحریرها رفت دو تاریخ از حساب آورد بیرون - که دخل شبهه خون گشت و خطارفت نخست افزونی از اعجاز پرداخت - که از افراد هر عنصر فنا رفت دوم در اجتماع چار عنصر - نحوست بود چون زنگ از صفا رفت ١١١٦