Page 127

صفحهٔ (٤) سال اول ـ مجلهٔ کابل شمارهٔ (۳) که شعر متنبی را وقتیکه میخوانیم تأثراتیکه از خواندن آن برایما پیش میشود ما را وادار میسازد که بآواز بلند آنرا انشا نمائیم . زیرا شعر متنبی موضوعاتی را در بر دارد که عواطف را بشور آورده و مارا محظوظ میسازد . اما شعر ابوالعلای معری نسبت بوی خشک وجامد میباشد چه در شعر او موضوعات فلسفی مضمر است که مخصوص عقل میباشد ومیتوانیم آنرا مثل يك پارچه نثر بسکوت و آهسته گی بخوانیم ، و درینموقع معانی آن مارا متلذذ میسازد اما به عواطف هیچ تأثیراتی نمی بخشد ، اما معانی متنبی محتاج بهمان ایقاع میباشد که عواطف را تحريك مینماید ، زیرا متنبی باعواطف ما صحبت میکند و ابو العلاء برخلاف آن عقل ها یمارا مخاطب خود قرار میدهد . شعر آینده طوریکه در بالا شرح دادیم هر گاه رای ما صواب باشد و شعر لغت عواطف است نه عقل در ابتدا نیز بمیل و خواهش عواطف خوانده می شد ، اما بعدها بواسطهٔ انتشار علم و معرفت عقل بر آن غالب آمده و شعر از حالت غنائی خارج گردید ، و باین علت معانی بلاغت مقام ایقاع را گرفت ! از روی آنها نمیتوانیم از سر این منطق خویش منحرف شویم ، بناءً علیه میگوئیم که شعر در آینده نسبت بحالت ماضیش خیلی پائین تر شده وتغیرات خواهد کرد ، چه عقل روز بروز برعواطف غالب آمده وعلوم جای آداب را خواهد گرفت ، وحتی بعضی ها درین تشائم خیلی مبالغه کرده میگویند که شعر در عصر ما مثل افسانه زائل خواهد شد ، و حالا ما دارای مزاج علمی شده ایم و در صورتیکه نتوانیم يك نظریهٔ آنشتین را در قصیدهٔ خود داخل نموده و موضوع را خوب برسانیم جز نثر برای ماوسیلهٔ دیگری برای تعبیر مقصود نمی ماند چه موضوعاتی را که نظریهٔ