Page 109

صفحه ( ٤٦ ) سال اول - مجله کابل شماره ( ٢ ) مغرب مملکت امتداد یافته، وادیهای ولایات هرات، قندهار، کابل، نورستان و دریاهای کرم، هلمند، ترنك، ارغنداب، ارغستان را تشکیل و تقسیم مینمایند، که ما عجالتاً از انها بحث نمیرانیم و خواننده را در هجوم مطالب جغرافیائی سرگردان نمیسازیم . فقط از دو سلسله کوه های مهمه هندوکش و پامیر وسلسلهٔ سلیمان در آینده نزدیکی سخن خواهیم گفت، چه این دو سلسله بزرگ است که هیئت عمومیهٔ افغانستان یعنی جغرافیای طبیعی او را تشکیل و تعیین میکند . اما دریاهای افغانستان عموماً بسه قسمت منقسم میشوند :- قسمت اکسس ( آمون ) قسمت هلمند . قسمت ایندس ( سند ) . در قسمت آمو رود آمون ومعاونینش ردو های شمالی هندوکش مثل رود مرغاب و هریرود ورودهای خورد دیگری شامل است که از کوه های شمالی برآمده نظر بمقیاس ارضی وسطحی مملکت جانب وادی آمونشیب داشته و جریان دارند، وهر گز بدریای آمو نمیرسند . تنها هریرود است که درین میانه از کوه های جنوبی کوه بابا برآمده و در میدان های هرات داخل، ودر جهت شمال بمیدان تورکستانهای روسیه رسیده، جانب ذوالفقار جذب میشود . در قسمت هلمند، دریای هلمند و معاونینش یعنی دریاهای جنوبی هندوکش شامل است، آن دریاهای جنوبی که نظر بوضعیت اراضی بالتدریج جانب سیستان نشیب داشته و بعضاً به هامون زره جریان دارند . ردوهای جنوب غربی هندوکش که از قرب وجوار کابل برآمده و در ولایت زمینداور میروند . و در جهت یسار ارغنداب ملحق میشوند، نیز در قسمت هلمند حسابند . قسمت سند عبارت است از نهرهای کابل ومعاونین او دریاهای کنر، تگاو، کرم، توچی که بشعب جنوب رفته و در خاکهای ماورای سرحد حالیه افغانستان