Page 191

(١٧٦) بدهد که به مفاسد و زانی ها (۱) تمام شود در حالیکه دوستی قدیم او با غلزائی ها نیز قابل استفاده بوده ولی بهر کیف بعضی صفات و چیزهای وجود داشت که نشان میداد سدوزائی ها بطور کامل و درست قابلیت و اهلیت حکمرانی را نداشته . شاه شجاع شخصاً مطلق العنان وخود نمابود و درعین زمان در انترسن جسماً وعقلاً ضعیف بوده دارای ثبات نبود، سدوزائیهای جوان نیز هیچکدام دارای قوه اخلاقی و استعداد و لیاقت طبیعی نبودند تا بطور حقیقی به پدر سالخورده شان معاونت نموده و توقعی از ایشان برود، علاوه بر آنمردم شاه شجاع را بدست يك طایفه بدقسمت و طالع تلقی نموده از اتحاد در بخت با و خوف داشته و خیلی احتیاط میکردند بخت خود را با و نیازمایند در حالیکه دوست محمد خان نسبت به شهرت قوه و شجاعتی که داشت میتوانست از همه کس معاونت بطلبد اگر به تمام قبایل درانی نمی توانست رو بگرداند اقلاً با بارکزئیها میتوانست ازین راه پیش بیاید. ازینرو مواقع وفرصت های اتفاقی که به شاه شجاع داد و او را بگرفتن تخت و تاج از دست رفته اش کامیاب گردانید چنین بود و دیده شد که از عالم فرار او را قادر به اقامت قصر سلطنتی ساخت ولی این مرغ های امید پیش از آنکه آشیانه بسازندرم کردند اولیای اموری برطانوی یعنی سفیرو کماندوان چیف فیصله کردند که نصف قشون مهاجم تا آنکه شاه بتواند موقعیت خود را مستحکم ساخته و از كمك ومعاونت افواج خارجی مستغنی شود در اشغال مملکت مصروف بوده وبکار خود ادامه دهند . مكناتن ازین كار عفو خواست زیرا درینوقت توسط داکتر لارد برایش احوال آورد که دوست محمدخان از بخارا فرار نموده و در قندوز مسکن گرفته تعداد زیاد مردم فوج فوج بدور او جمع می شوند، داکتر لارد وقتی بر سر راه خویش بطرف بامیان بود این خبر برایش رسید . او میرفت تا در آنجا برعلیه سه پارتی، یکی امیر بخارا که کرنيل ستودرت را محبوس ساخته بود ، دیگری یک حصه قوای روسی که در اورنبرك گرد آمده و قصد خیوه را داشت و سومی نواب جبار خان که قرار اطلاع واصله در خلم اغتشاش تولید کرده بود مظاهرات عسکری و نمایش قوای نظامی نشان بدهد .(۲) بهر کیف این اخبار که امیر دوست محمدخان درقندوز داخل اقدامات شده است از طرف همراهان افغان او جعل شده واختراع ایشان بود که چون نمیخواستند در آن موسم سال در هندوکش راه بپیمایند میخواستند اینصورت داکتر لارد از مارش او در آن منطقه منصرف ساخته و به مراجعت بكابل وادارند با آنهم پیش از آنکه حقیقت امر مکشوف شود نماینده برطانوی، مستر مکناتن خویشتن را نزد کماندوان چیف و گورنر جنرال رسوا ساخته بود. (۱) ( دی سکهز اند افغانز صفحات ٣٠٥ - ٦ ، ٣١٤، ١٥٠ - ٣١٩ - ٢٠ تالیف شهامت علی و ( لایف آف دی امیر دوست محمدخان جلد دوم صفحات ٢٧٢-٨٠ مولفه موهن لال) غلام محمد خان پوپلزرائی از درك بر انگیختن کوهستانیها برعلیه دوست محمد خان به شاه شجاع خدمت بزرگی کرد. (۲) هستری آف دی واران، افغانستان جلد اول صفحات ٤٩٦ - ٥١٣ مولفه کی