Page 190

(١٧٥) نواب جبار خان فامیل امیر و پسرانش باطرفداران وپیروان او در خلم به حفاظت برادرش گذاشته وسپرده شدند . حکومت بخارا پناه گزینان خویش را بعزت شایانی استقبال نموده ولی بعد چندی اوضاع میزبان نسبت به مهمان تغییر یافته و حرکات آن ها را تحت مراقبت قرار داد وعلاوتاً اجازۀ خارج شدن از پایتخت را ندا شتند (١) در حقیقت تصاحب شاه شجاع برتخت وتاج کابل فتح نبوده يك کامیابی شمر ده میشد زیرا قوای مهاجم بدون هیچ مخالفت شدید و یا مانع و اشکالی بزرگ در راه آنچه خواهان بودند به مقصد رسیدند . قشونی که دوست محمد خان حصه بیشتر عایدات مالیاتی خود را بر آنها و برای آنها صرف کرده بود در بندر درۀ خیبر برای جنگ با سکها جاداده شده بود که بدون هیچ بورود کلنل ویدعقب نشست (٢) سرداران قند هاری که حاجی خان ایشان را تنها گذاشته بود نتوانست بمقابل شاه شجاع وقوای خا ر جی مقاومت نموده و کاری از پیش ببرند. غزنی نیز که دوست محمد خان توقع دا شت مدتی دشمن را مشغول خواهد ساخت آنهم سودای خام شد ودر خود کابل نیز احدی در مقابل دشمن برنخاست از ینرو اغلب گمان میرود که اگر شاه شجاع را بحال خود میگذاشتند وادارۀ مورا بکشخص وی میساخت در بدست آوردن اقتدارات از دست رفته اش کامیاب میگردید زیرا از حیث لیاقت و کفایت کم استعدادنبوده البته حقیقت دارد که شاه شجاع طبعاً بزدل وترسو بود ولی وجود يك دسته افواج تنخواه خوار منظم هندوستانی او را معتمد ومقتدر گردانید واز طرف دیگر دارائی کلید رز مام امور وموفقیت وا همیت سلطنت کابل – غزنی وقندهار بر قوة اوافزوده و در مقابل هرزد و خورد و مخالفت داخلی مملکت با و شاء میداد و تنها يك فرج خیلی پرقوت و توپ خانه مقتدری بکار بود که او را از اوج اقتدار افگنده و متزلزل بسازد. البته واضح است که بدست آوردن دل نجبا ء وخوانین خیلی ضروری بود. شاه به آن خیلی زیاد احتیاج داشت ولی چیزی که میتوانست این خوانین جاه طلب را راضی وقانع سازد دخیل آنها در خدمات ملکی و عسکری بود ازینرو شاه شجاع میتوانست بدون هدایات سفیر انگلیس ومداخلت افسران نظا می موقعیت ومقام خود را حفظ کند (٣) ولی بشرطیکه پالیسی مالیاتی او محتاطانه و معقولانه طرح میشد علاوه بر آن يك منبع استفادۀ دیگر نیز داشت که عبارت از كمك وهمراهی پوپلزائی ها بود که دایشان را از خود ساخته میتوانست بگرد این نقطه دائره تشکیل (١) هستری آف دی واران افغانستان جلد اول تالیف کی صفحات ٤٠٤- ٤٠٨ وه دراثر حبس دوست محمد در بخارا فامیلش که شامل دوصد و چهل ونه نفر بودند خود را بحکومت انگلیس تسلیم نمودند که در غزنی جا داده شده تا آنکه هر وقتی بتوانند ایشان را بهندوستان بفرستند کار آسان باشد. حیات بریکید ان افغا نستا ن تا لیف گليگ صفحه ٥١. (٢) فارتی تری ایر زان اندیا صفحه ٢٧ تالیف لانس . (٣) فارتی تری ایرزان اند یا صفحه ٦٠ تالیف لارس .