Page 779

(۲۱۰) سوتر مگاس (۱) «منجی کبیر» : درعمومیات این فصل متذکر شدیم که معمولاً کوشانی های بزرگ را به دو خاندان سلطنتی تقسیم میکنند یکی خاندان کد فیزس و دیگر خاندان کنیشکا . بعقیده بعض مورخین در میان این دو خاندان وقفه ده ساله موجود است و آنرا با سلطنت پادشاهی پر میکنند که نام و نشان او مجهول است و در مسکوکات فقط بصفت «منجی کبیر» یاد شده . يك مسئلۀ دیگر که مخصوصاً درین مورد توجه مدققین را جلب کرده این است که قرار منابع چینی ویما کدفیزس دومین پادشاه خاندان کدفیزس کوشانی که شرحش بالا گذشت در اراضی مفتوحۀ هندی خود با لذات سلطنت نکرده بلکه خاك های مذکور را توسط نایب السلطنه اداره میکرد . بعضی از مدققین پادشاهی را که عمداً از بردن نام خود در مسکوکات خود داری کرده امیری میشمارند که مطیع شاهنشاه کوشانی بوده و بنام دولت کوشانی یا بحیث امیر یا بحیث نایب السلطنه برهند حکمرانی میکرد . مستردیس در کمبریج هستری آف اندیا می نویسد (۲) : «مسکوکات بی اسم مربوط بيك نفر حکمرانی است که تابع دولت کوشانی بوده و خودهم سکه میزد چنانچه در عصر پهلواها هم حکمرانانی که معمولاً «استراتگس» خوانده میشوند با پادشاه در امور مملکت داری شريك بوده و بنام خودهم سکه میزدند .» درین زمینه «ریسن» و «ونسنت سمیت» پاره تشریحاتی داده اند که تذکار آن بی مورد نیست . پروفیسراول الذکر بعد از آراء نظریۀ فوق می نویسد : «اگرچه اسکائی ها و پارت ها (مقصد از پهلواهاست) استقلالی را که بدان مفتخر بودند در عصر کوشانی از دست دادند اما در عصر حکومت شاهان این خانواده کمافی السابق رول مهمی بازی می نمودند و مانند یونانیان قرن ها در کتیبه ها ذکر شده اند پس معلوم میشود که هنوز مجامع مهم و رؤسای بانفوذی داشتند و شهزادگان ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ Soter Megas (۱) (۲) صفحۀ ٥٨١ .