Page 700

(١٤١) در قرن ۷ مسیحی از «توخری» «توهولو» ساخته است . ساکارولی یا سارو کی : در میان اقوامی که با تخار ها و دیگر عناصر سیتی در قرن دوم ق م به باختر منتشر شده اند «ساکارولی» یا «ساروکی» هم شامل است که از اولی «اپولودوروس» و از دومی «تروگوس» اسم برده است . این دو اسم عبارت از یک چیز است و در اولی آن واضح کلمۀ «ساکا» موجود است و ایشان را عبارت از «ساکا هوموارگ» یا «ساک های ماورای اکسوس» میدانند که در زمان داریوش اول در جنوب «ایگزارت» زندگانی داشتند. بطلیموس این اسکائی ها را بنام ساکار وکی Sacaraucae یاد کرده و مسکن آنها را درست در جای معین آن در جنوب ایگزارت قرار داده است شبهه ئی نیست که سالنامه های دودمان «هانهای» چین میگویند که در اوائل مسکن اسکائیها علاقهٔ «ووسون» بود این علاقه را ماخذ خودشان به شمال شرق «تایوان» یعنی پامیر قرار میدهند و ازین معلوم میشود که چینی ها هم درست مسکن اولیهٔ اسکائیها را در حوزهٔ ایگزارت قرار میدادند. این را هم باید متذکر شد که تسمیهٔ «سی و انگ» Sai-weng چینی را هم در مورد آنها نسبت میدهند . «ساکارولی ها» در اثر فشار اقوام یوچی و تخاری و غیره از حوزهٔ ایگزارت آهسته آهسته بطرف جنوب غربی در امتداد شمالی رودخانۀ آمو در فرغانه فرود آمده و از انجا چیزی به باختر پایان شدند و چیزی هم در امتداد سواحل راست امو بطرف حوزهٔ سفلی آن جانب مرور فتند و از دو طرف رودخانه باپارت ها مصادف شدند. اسکائی ها در اثر ورود یوچی ها به فرغانه باز تغیر محل داده به باختر ریختند (۱) چندی قبل دو زبانی را که در شمال ترکستان چین در «کاراچار» و «کوچه» حرف زده میشد بنام تخاری یاد کرده و آنرا بنام (الف) و (ب) از هم جدا میکردند ولی امروز این زبان ها را تخاری نمیگویند بلکه به اسمای علاقه های شان یاد میکنند و «تخاری یا «تخری» که در اسناد آسیای مرکزی اسم برده شد زبان اسکائی ها یا کوشانی های تخارستان بود (صفحه ۲۹۰ یونانی ها در باختر و هند تالیف تارن) .