Page 244

(۲۲۳) است و این چهار نام اسم يك پادشاه است که در منابع مختلف ذکر شده است . ياما و جام سوما يا جام جم : ياما موسس سلطنت پیشدادی آریانا صاحب چند چیز معروف بود که شعار سلطنت و حکمرانی و نیروی او شمرده میشد . اول عصای سلطنت ، دوم نگین سلطنت، سوم گاوآهن و چهارم شمشیر و پنجم جام . باعصا زمین را برای ساختن قصر «وارا» و تعمیر شهر بخدی معین کرد و شعار حکمرانی و آمریت او بود . نگین علامۀ جریان حکم او بر اقطار کشور بود، گاوآهن الۀ زراعت و سر سبزی و انبساط کشت و کار بشمار میرفت و با این سیاست کشور او رشك فردوس شد، شمشیر قوۀ جنگی پادشاه و پهلوانان نیرومند و فاتح آریانا را نمایندگی میکرد جام علامۀ عیش و کامرانی این پادشاه بزرگ بود . اگر چه شعرا تا يك اندازه همه این چیز ها را یاد آوری کرده اند ولی «جام جم» به پیرایه های گوناگون داخل ادبیات ما شده است ادبیات دری به پیروی قریحۀ شعرای اولیۀ ئی که پرورش یافته بارگاه سامانیان بلخی بودند «جام» و « جم» ظرف مشروب و نام پادشاه را فراموش نكرده و يك سلسله شعرا تا امروز این خاطرۀ قدیمی را تازه نگه داشته و در منظومه ها و اشعار خود آنر استوده اند . جم با بیاناتی که دادیم عبارت از «یاما» پادشاه مقتدر پیشدادی بلخی و جام او غیر از جام مشروب سوما چیز دیگر بوده نمی تواند . سوما و سورت ساخت و مرکبات آن همه با تمام تشریحات لازمه در فصل دوم شرح یافت و این هم به تذکار رسید که نوشیدن سوما پیش از اینکه کتلۀ آریائی باختری از هم جدا شوند در آریانا معمول و مروج بود . و در عصر ویدی و اوستائی به پیمانهٔ زیاد صرف میشد، سوما و هوما نزد روحانیون ، پیش شعرا در کانون خانواده در محضر عبادت در مجمع ارباب انواع در عالم خیال و افسانه همه جا معروف و شرب آن در فضای خوش آیند نوای توله در دربار یاما پادشاه رواج زیباد داشت . پس این « جام جم » که شعرای باختری اوائل