Page 134

( ۱۱۳ ) به تشکیلات سلطنتی اریائی در حوزه اکسوس به عصری میکند که حیات اریائی کتلۀ باختری بیشتر شکل مالداری بخود داشت (۱) . در اوستا مخصوصاً در گویشت Gos yast بصورت غیر مستقیم اشاره های به این موجود نیمه انسان، نیمه نر گاو شده و او را پادشاه شبان خوانده اند (۲). واحتمال زیاد میرود که قرار نظریۀ علمای روسی اسم «کیومرث» عبارت از «گومرد» باشد که تازه تصاویراو از شمال اکسوس کشف گردیده است . بهر حال مقصود از تذکار این مطالب دوچیز است اول جامعۀ اریائی در شمال هندوکش در بحدی مراتب حیات اجتماعی را در هر زمینه پیموده وامور اداری و حکمرانی هم از روسای عشیره واغیل وقبیله وقریه به بالا ترقی کرده است چنانچه «گوپت» یا گوپت شاه که اورا «پادشاه شبان» خوانند یکی از مراحل متوسطی است که امروز با سند وعکس نشان داده میتوانیم. دوم اینکه باکشف تصویر وهیکل «گوپت شاه» بار اول یکی از اشخاص متذکرۀ اوستا ازحوزۀ اکسوس کشف شده واین امر علاوه بر اینکه ثابت میکند که اوستا مال این حوزۀ شاداب است این را هم وانمود میکند که شاهان متذکرۀ آنهم همه از همین جا (بحدی) حکمرانی کرده اند . «ری وین دو سن مارتن» وقتیکه سرودهای ویدی را مطالعه میکند وحد متوسط آنرا به قرن ۱۵ ق م قرار میدهد میگوید که: «درین عصر امپراطوری های (۱) بعضی ها گوپت شاه را شاه آریاها دراریا ناویجه میخوانند صفحه ۲۰ توته سوم زند اوستا ترجمۀ دار مستتر چاپ اکسفورد ۱۸۹۵ (۲) در بندامش گوپت شاه موجود نیمه انسان ونیمه نر گاو رسم شده و تصویری عیناً بهمین ترتیب از سواحل راست اکسوس کشف شده. یکی از علمای روسی موسوم به «ترور» Trever به این نتیجه رسیده است که اسم کیومرث اصلا «گومرد» بوده. از روی «گویشت» اوستا صفحۀ ۱۱۴۰۱۱۰ زندا وستا ترجمه دار مستتر چاپ اکسفورد (۱۸۹۵) معلوم میشود که «یاما» و«هوسراوا» پاد شاهان دودمان پیشدادی و کیانی بلخ از «گوس Gos» یا «گوسرون Gosurn» (روان گاو) استعانت خواسته اند.