Page image — the source of record
Machine transcription
(۲)
دانسته و لهذا هر دو را به مطلع الشمس ترجمه کرده اند (۱) .
نویسنده گان و شعراء افغانستان کلمه مشرق و سلطان مشرق را در مورد
افغانستان و پادشاهان افغانی استعمال (۲) و مؤرخین مغرب زمین نیز اسم
خراسان را بمفهوم سرزمین مشرق شناخته اند، یکی ازینها میگوید که کلمۀ
خراسان در فارسی قدیم بمعنی مشرق آمده است (۳) .
در هر حال چنین معلوم میشود که کلمه خراسان بسیار قدیمی نبوده، و
بیشتر در دوره ساسانیان فارس بوجود آمده، و در مورد افغانستان که در مشرق
کشور شان افتاده بود استعمال گردیده است. بعدها در دورۀ اسلام این نام از
عهد بلاذری (قرن ۳ هجری) تا عصر سیزده هجری در معنی خاصش به
ولایات شمالی و شمالغربی افغانستان (٤) و در معنی عام آن به کل کشور
افغانستان اطلاق (٥) و سلاطین افغانی بعنوان پادشاهان خراسان ذکر گردیده اند (٦)
(۱) مثلاً ابوالفدا مؤرخ قرن هشت هجری، تقویم البلدان طبع پاریس سال ١٨٤٠
عنوان خراسان و غیره .
(۲) نویسندۀ گمنام قرن چهار هجری، حدودالعالم من المشرق الی المغرب طبع عکسی
لنین گراد ص ۳۷ و عروضی سمرقندی نویسنده قرن شش هجری، چهار مقاله طبع لیدن
سال ۱۹۲۷ ص ۳ و یا عنصری در قصیده :
آیا شنیده هنر های خسروان بخبر بناز خسرو مشرق عیان نه بین تو هنر .
(۳) لوسترانج، کتاب اراضی خلافت شرقیه فصل خراسان .
(٤) مثلاً بلاذری مؤرخ قرن سوم هجری، فتوح البلدان طبع قاهره سال ۱۹۰۱ ص ٤١٠ و امثالها
(٥) ابن خرداد به نویسنده قرن سه هجری، المسالک والممالک طبع لیدن سال ١٣٠٦
ص ١٨ - ٢٤٣ ویا نویسندۀ اشکال العالم منسوب به جیهانی - قرن ۳ - ٥٤ - متعلق موزة
کابل ص ٦٧ - ٦٨ - ٧٠ و غیره .
(٦) ناصر خسرو نویسندۀ قرن پنج هجری، سفرنامه طبع برلین سال ١٣٤٠ ص ١٣٥
نرشخی نویسنده قرن چهار هجری، تاریخ بخارا طبع طهران سال ۱۳۱۷ ص ۱۲-۲۷-
گردیزی (قرن ٥) زین الاخبار طبع برلین ۱۹۲۸ ص ١٥ - ۲۱ - ۲۲ - ۳۳ - ۱۲ -
ابوالفضل بیهقی طبع کلکته ١٨٦٢ ص ١٤٨ - ٤٨١ - ٤٨٢ - ٤٨٥ - ٤٨٦ - خواندامیر
حبیب السیر طبع بمبی ١٢٧٣ جلد ۲ - جزء ٤ ص ١٥٥ - ١٦٥ - مرتضی حسین، حدیقة الاقالیم
طبع هند ص ٧٤ - ٣٧٥ - امرنأت، ظفرنامه رنجیت طبع لاهور ۱۹۲۸ ص ۳ - ۱۲۰ -
۷۷ - ۷٤ - ۲۰۱ - ۲۰۳ - ۱۲۲ - ۱۲۱ -
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.