{"book":"adl0967","page":1211,"text":"(۲)\n\nدانسته و لهذا هر دو را به مطلع الشمس ترجمه کرده اند (۱) .\nنویسنده گان و شعراء افغانستان کلمه مشرق و سلطان مشرق را در مورد\nافغانستان و پادشاهان افغانی استعمال (۲) و مؤرخین مغرب زمین نیز اسم\nخراسان را بمفهوم سرزمین مشرق شناخته اند، یکی ازینها میگوید که کلمۀ\nخراسان در فارسی قدیم بمعنی مشرق آمده است (۳) .\nدر هر حال چنین معلوم میشود که کلمه خراسان بسیار قدیمی نبوده، و\nبیشتر در دوره ساسانیان فارس بوجود آمده، و در مورد افغانستان که در مشرق\nکشور شان افتاده بود استعمال گردیده است. بعدها در دورۀ اسلام این نام از\nعهد بلاذری (قرن ۳ هجری) تا عصر سیزده هجری در معنی خاصش به\nولایات شمالی و شمالغربی افغانستان (٤) و در معنی عام آن به کل کشور\nافغانستان اطلاق (٥) و سلاطین افغانی بعنوان پادشاهان خراسان ذکر گردیده اند (٦)\n\n(۱) مثلاً ابوالفدا مؤرخ قرن هشت هجری، تقویم البلدان طبع پاریس سال ١٨٤٠\nعنوان خراسان و غیره .\n(۲) نویسندۀ گمنام قرن چهار هجری، حدودالعالم من المشرق الی المغرب طبع عکسی\nلنین گراد ص ۳۷ و عروضی سمرقندی نویسنده قرن شش هجری، چهار مقاله طبع لیدن\nسال ۱۹۲۷ ص ۳ و یا عنصری در قصیده :\nآیا شنیده هنر های خسروان بخبر بناز خسرو مشرق عیان نه بین تو هنر .\n(۳) لوسترانج، کتاب اراضی خلافت شرقیه فصل خراسان .\n(٤) مثلاً بلاذری مؤرخ قرن سوم هجری، فتوح البلدان طبع قاهره سال ۱۹۰۱ ص ٤١٠ و امثالها\n(٥) ابن خرداد به نویسنده قرن سه هجری، المسالک والممالک طبع لیدن سال ١٣٠٦\nص ١٨ - ٢٤٣ ویا نویسندۀ اشکال العالم منسوب به جیهانی - قرن ۳ - ٥٤ - متعلق موزة\nکابل ص ٦٧ - ٦٨ - ٧٠ و غیره .\n(٦) ناصر خسرو نویسندۀ قرن پنج هجری، سفرنامه طبع برلین سال ١٣٤٠ ص ١٣٥\nنرشخی نویسنده قرن چهار هجری، تاریخ بخارا طبع طهران سال ۱۳۱۷ ص ۱۲-۲۷-\nگردیزی (قرن ٥) زین الاخبار طبع برلین ۱۹۲۸ ص ١٥ - ۲۱ - ۲۲ - ۳۳ - ۱۲ -\nابوالفضل بیهقی طبع کلکته ١٨٦٢ ص ١٤٨ - ٤٨١ - ٤٨٢ - ٤٨٥ - ٤٨٦ - خواندامیر\nحبیب السیر طبع بمبی ١٢٧٣ جلد ۲ - جزء ٤ ص ١٥٥ - ١٦٥ - مرتضی حسین، حدیقة الاقالیم\nطبع هند ص ٧٤ - ٣٧٥ - امرنأت، ظفرنامه رنجیت طبع لاهور ۱۹۲۸ ص ۳ - ۱۲۰ -\n۷۷ - ۷٤ - ۲۰۱ - ۲۰۳ - ۱۲۲ - ۱۲۱ -","chars":1832,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/01211.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/1211","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/1211","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}