Page 425

فصل هشتم در این مسئله هیچ مشورتی نکرده اند ولی اظهار سرجان هاب هوس که در سنه ۱۸ میلادی در مجلس مبعوثان نمود آن اظهارات مذکوره فوق را کاملا تصریح نموده است اظهار سرجان هاب هوس این بود هوز مراسله که من در باب اختیار نمودن پولیٹیک افغانستان بلارد آکلند نوشته بودم در راه بود که مشارالیه مراسله بمن نوشته اطلاع داده بود که لشکر بافغانستان فرستاده شده است و هردو نوشته در بین راه تصادف نمودند تمهید اقدامات مندرجه عهدنامه که در اول تابستان سّنه ۱۸۳۸ میلادی مابین دولت هند وستان و راجه رنجیت سنگه و شاه شجاع بسته شده بود این بود که شاه شجاع بالشکری که صاحب منصبهای آن از نظام هندوستان باشند مواجب آنها را هم از پول دولت انگلیس داده و نیز رضائیت و کمک مها راجه پنجاب را هم داشته تخت سلطنت خود را بدست آور و بدون اینکه سرنیزه های قشون انگلیس عقب سر او باشند بعد اظهار شد و این اظهار هم پذیرفته شد که شاه شجاع تقویت قشون انگلیس را هم لازم خواهد داشت و فقط دو فوج محض شوکت بجهت او کفایت خواهد نمود ولی سر هنری فن سپه سالار هندوستان از فرستادن عده قلیلی از سربازهای انگلیس را باین مسافت بعیده پر خطر مخالفت عاقلانه نموده بود عاقبت الامر فرمانفرمای هندوستان که قبلاً تدبیر باطلی را ختیار نموده بود و کسانیکه همه اطراف او بودند او را باین کار تحریص مینمودند بدبختانه مصمم گردید که لشکری از سربازهای انگلیس هند تشکیل داده شاه شجاع بی اقبال را بدوش آنها حمل نموده روانه بیابانهای نامعلوم هولناک افغانستان نماید بعد از مصمم شدن باین اقدام فرمانفرمای هندوستان حسب طبیعت انگلیسها ئیکه در هندوستان ماموریت دارند که هرچه میکنند مقرون بصلاح و صواب مینمایاند اظهار نامه متضمن بر برائت ذمه خود از این فقره نوشته و شایع نمود و بیشتر از این لازم نیست که عبارت آن نوشته ذکر شود مگر این که رائی که سردوراند در باب نوشته مذکور داشته است بیان شود سردوراند میگوید که در نوشته مذکور الفاظ عدالت ولزوم چنان تحریر شده است که از خوش سختی هرگز در لسان انگلیسی قبلاً بقلم در نیامده است تا برهنری ادواردس هم بهمین قسم تعبیر تندی نموده است که در باب مقاصد و حرکات امیر دوست محمد خان چنان تمیز دانشمندانه کاری نموده اند که باعث رشک اشخاص سیاسی دان روسی هم میشود تمام اشخاصی که اظهار