Page 426

فصل هشتم ۱۶۹ اظهاراتشان از روی تجربه بوده است از این اقدام سفیهانه مخالفت نمودند مستر الفینستون که سی سال قبل بریاست هیئت سفارتی بکابل رفته بود رایش این بود که اگر لشکر از عقبه‌های کوهستانات افغانستان عبور نماید و ما بتوانیم آذوقه آنرا هم برسانیم شک نیست که کابل را هم میگیریم و شاه شجاع را میفرستیم و لی امیدی نداریم که او را در مملکتی که ایالی آن فقیر و هوای آن سرد و راه آن سخت و بعید میباشد در بین مردمان پرآشوبی بتوانیم نگاهداری نمائیم لارد ولیم بینتنگ که قبل از لارد آکلند فرمانفرمای هندوستان بوده است ملامت کرده است که این اقدام کاری نهایت احمقانه بوده است (مارکی ولزکی) رایش این بود که این شکر کشی حشیانه مملکت بعیده که غیر از کوه‌ها و بیابانها و ریگستان و یخ و برف چیزی دیگر نمیباشد کار دیوانگی بوده است (دوک دو ولنگتن) بفراست دوراندیشی خود اظهار داشت که اگر یک دفعه ماها از رودخانه سند بجهت استقرار دولتی در افغانستان عبور نمائیم نتیجه آن این خواهد بود که باید دائماً بافغانستان لشکر کشی نمائیم (در صفحه ۴۸ کتاب مذکور مرقوم است) اظهار نامه که دولت هندوستان شایع نمود نسبت در عزل شاه شجاع از تخت سلطنت ما دخیلیتی نداشتیم ولی امیر دوست محمد خانرا که ابداً ما از رنجانیده بود بجهت پیشرفت پولتیک خود که صدمه با و وارد آمد عزل نمودیم (و نیز در صفحه ۸۴ اکتاب مذکور میگوید) بجهت آنکه (برنس و مکنا تن) بقتل رسیدند این بود که آنها بایت شخص مخل منظوری و بنماینده‌گی نامطلوب دولت مبغوضی بکابل رفته بودند (تا اینجا مطالبی که منقول از کتب مورخین بود تمام شد) ولی نمیتوانیم تواریخ افغانستان را و حالات جنگهائیرا که با دولت انگلیس نموده است مشروحاً بیان نمائیم بجهت این مطلب کتاب علیحده لازمست اکثر مورخین بسیار موثق انگلیس این مطالب را کاملاً نوشته‌اند ولی باید اظهار بدارم که فرمان فرمای دولت هندوستان امیر دوست محمد خان را بدون تقصیر و برخلاف دستورالعمل ومصلحت برنس و مکنا تن و اشخاصیکه بصیر بودند حبس نموده در ماه نومبر ۱۸۳۹ میلادی مطابق ۱۲۵۴ هجری او را مغلولاً بهندوستان فرستادند نتیجه این پولتیک ظالمانه این شد که آنچه از انگلیسها در کابل بودند همه را قتل عام نمودند و بعد با شاه شجاع را هم کشتند و دولت هندوستان امیر دوست محمد خان را مجدداً بافغانها تسلیم نمود مشارالیه در ۱۸۴۲ میلادی مطابق ۱۲۵۸ هجری تخت سلطنت افغانستا