Page image — the source of record
Machine transcription
(۳۹۱)
تبدیل نام هند - سند - توران - خراسان
به دولت افاغنه ثم افغانستان (۱)
حدود تمامت خاک خراسان همان است که وقایع عسکری و سیاسی و تقسیمات حکومت
اعلی افغانستان در عصر زمانشاه معلوم میکند. یعنی شرح وقایع و گزارش و اسماء حکام
محلی و نامهای حکام تحت اداره زمانشاه جغرافیای مملکت ما را از شرق و غرب افغانستان
ترسیم و تحدید میدارد.
تبدیل نامهای فوق بافغانستان از عهد سلطنت احمد شاه غازی در نظر گرفته شد اما
تا وفات تیمورشاه (۱۲۰۷ هـ ق) باز هم اشتهار داشت و چون تمامت خاک خراسان بافغانستان
تعلق گرفت بهمان افتخار به تبدیل نام خراسان عطف توجه بعمل نیامد و هکذا باسماء سائر
نقاط افغانستان نیز آنقدر جدیت بعمل نیامد تا بطور عام بيك عنوان واحد مربوط سازند
زیرا افتخار هفت کشور و هفت دارالسلطنه بسیار وقت ورد زبان اولیاء اقتدار بود.
در دوره سلطنت زمانشاه (۱۲۰۷-١٢١٦) هـ ق با آنکه هفت کشور و هفت دار السلطنه عنوان عمومی
داشت ولی بلحاظ ترقی نام افغان و افغانیت زدوده شد. اما در اول نام افغانستان به دولت افاغنه)
اشتهار گرفت و باعث اینکه در وقت حکومت هوتکی تا انقراض سلطنت اعلیحضرت شاه حسین
(۱۱٥۱ هـ ق) قوم غلزائی در قندهار و قوم ابدالی تا انقراض دوره حکومت سردار الله یار خان
در هرات و فراه حکومتهای جداگانه ای داشتند در وقت احمد شاه غازی که هر دو حکومت
تحت نظام واحد آمد و تمام قبائل افغان متوطنان قندهار - بلوچستان - کابل - پشاور -
کشمیر - پنجاب سرهند - کوهات - سوات - بنیر کویته ودهها نقاط و قبائلی مانند روهيله
یوسف زائی - برکی - ترکلانی - کوهاتی - بنگش - مهمند - وزیری - ساغری - ختك - سلیمان خیل ار کزائی
ودهای دیگر باشندگان از اجزاء و اتباع امپراطوری افغانستان شناخته شدند. درین وقت
افغانستان بچند نامهای خراسان - هند - سند - ترکستان - توران - کابلستان - زابلستان -
بلوچستان - مکران یاد میشد ند چنانچه تا اواخر سلطنت تیمورشاه غازی ادامه داشت مثلا میرزا عشرت
در متن نکاح نامه ای که اعلیحضرت تیمورشاه در سال ۱۲۰۱ هـ ق با نواب خدیجه سلطان
صبية سردار عباسقلی خان بیات والی نیشاپور عقد مناکحت بسته است گوید:
شه ممالك هند و بلاد ترکستان خدیو داور سند و قلمرو توران
جهان مطاع شهنشاه ظل سبحانی سلاله شرف دودمان درانی
بعدل و جاه نوشیروان و اسکندر به تیغ تا نی تیمور شاه نيك اختر
در دوره زمانشاه نخست به دولت افاغنه دولت (افغانها ) برسمیت کامل شناخته شد و چون
قبائل درانی - غلزائی بطور عام از جلوس احمد شاه (۱۱۶۰) حکومت واحد از خود تشکیل
داده بودند بجای افغانستان بصورت علامت جمع (افاغنه) محسوب گردید. ولی در عصر
زمانشاه باعتبار چند اثر خطی و تاریخی خصوصاً نامه هائی که بین سران مملکتین افغان و ایران
مکاتبه شده است و هکذا نامه های سیاسی کا پیتان ملکم راجع به سیاست افغانستان همه جا
(دولت افاغنه) نگاشته است و اخیراً از باعث عروج و قدرت طوائف افغان که اصلا باشندگان
(۱) در زیر عنوان فوق مضمون بسیار مفصل ترتیب داده ایم اما در اثر دیگری که هنوز
بانجمن تاریخ نه سپرده ایم در قید صحائف آورده ولی قسمتی که بعصر سلطنت زمانشاه متعلق
است بشرح متن اکتفا ورزیده ایم.
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.