Page image — the source of record
Machine transcription
٣٨٤
باغ شاهی وقصر دلکشا
باغ شاهی وقصر دلکشا از سائر باغستان و قصور متعدده دارالسلطنه کابل بلحاظ توجه خاص شهنشاه زمان
امتیاز بیشتر حاصل کرد. یعنی در سال ۱۲۰۸ هـ ق یکسال بعد از تاریخ جلوس زمانشاه بعنوان سردار
رحمت الله خان [ثم معتمدالدوله و وزیر اعظم] فرمان صادر شد تا در جوار بالاحصار کابل باغ شاهی احداث
نماید و بر حسب امر شهنشاه مبرور (زمانشاه) در خطه زیبای کابل قریب بالا حصار بنا گزاشت
و چون جای با صفا و باغ فرح بخش در نظر انور شهنشاه جلوه کرد اعلیحضرت ممدوح پس
از احداث و اکمال حوض و خیابانهای حوالی باغ امر فرمود که در حوزه شامله باغ قصر عالیشانی
بنام (دلکشا) بنا کند. قصر مذکور در سال ۱۲۱۳هـ ق مصادف بسال هفتم سلطنت شهر یار
موصوف در اثر توجه سردار رحمت الله خان معتمدالدوله قوم سدوزائی قوطزائی شرف اختتام یافت.
باغ شاهی در سال ۱۲۰۸ هـ ق بنا شد و قصر دلکشا در سال ۱۲۱۳ هـ ق یعنی از سال دوم
الی سال هفتم سلطنت اعلیحضرت زمانشاه درانی آغاز واکمال گردید.
میرزا لعل محمد خان حکیم حضور (والد میرزا پیر محمد خان) که در شعر (عاجز) تخلص میکرد
مذکور از بنای باغ شاهی وقصر (دلکشا) در هفده بیت قصیده تاریخی انشاد کرد . وطوریکه
شاعر از ان دوبنای بزرگ با مهات اشعار رنگینی در دیوان خود ثبت کرده است برای
اثبات تاریخ باغ شاهی وقصر (دلکشا) عین ابیات اورا از نظر مطالعه میگذرانیم تا جلال عصر
زمانشاه را ازین اقوال مدلل و مستند در نظر داشته باشند :
پادشاه دهر سلطان شاه زمان آنکه بودر گاهش اسکندر بود کمتر گدای
آن سپهر جاه را خورشید تابان از شرف میکند کسب شرف از ساترش چتر همای
آن جوانبخت زبون مرتبه کز اقتدار شد ز الطاف خدا ملک خدا را کد خدای
امر فرمان شد بکابل بهر طرح گلشنی (با وفادار خان وزیر اعظم فرخنده رای)
ریخت طرح باغ وقصر آنچنان کز دیدنش میکند معمار فطرت گمره حیرت دست و پای
طرفه باغ خرم و شاداب سر سبز و لطیف پر تعجب قصر وسیع روح بخش (دلکشای)
هر رواقش در نظر ها راست چون محراب عشق هر خم طاقش چرا بروی بتان طاقت ربای
میرود تا آسمان بالا زمین و فضش کرنگه از دیده فواره می لغزد ز جای
از فضای او بود آب و هوای باغ خلد طبع را فرحت فزای و سینه را فرحت رزای
هر که باشد آرزوی سیر جنت در دلش گو برا از خویش بیرون و درین چننت درای
لطف دیگر کرد تا سلطان دین چون نو بهار ماند اندر دیده آ قصر چون خورشید پای
سر بگردون سودن شاه آ نعمارت کز شرف بهر شوقش کرد چون مژگان بچشم مهر جای
یارب این قصر و عمارت تا جهان باشد بود با وجود دولت سلطان عالم دیر پای
بر لب حباب دایم قاه قاه خنده باد دشمنان را با دروژی گریه های های های
از بنای باغ و تا ریخ مقام قصر و باغ گفت در یک بیت عاجز چون دو مصرع جا بجای
قطعه فردوس گلزار از میا ب نعیم
۱۲۰۸ هـ ق
اوج جنت قبله دنیا و قصر جانفزای
۱۲۱۳هق
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.