Page image — the source of record
Machine transcription
(٣٠٦)
بیگيارق
در عصر شهر یاران درانی در جملۀ بسیار الفاظ معمول زبان ترکی این کلمه نیز از
بسیار زمان در عساکر مقیم مشهد و هرات و در دودمان و اصطلاح بود . و در زبان ترکی
تعداد غلامانی را که زیر اثريك نفر امیر اداره میشدند دستۀ غلامان را بنام بیگيارق
یاد میکردند و آمر آنرا قللر آقاسی و ییکباش میگفتند و هر قللر آقاسی (سردار غلامان)
بقدر نفوذ شخصی خود یك بیگیارق نفر میداشت سردار علیم خان وکیل الدوله در یاداشت
های خود می نویسد وقتی دستههای قشون خزاسانی مقیم ایالت دار السلطنة هرات را
به دارالسلطنه کابل خواسته آوردیم دستههائی که وثائق تعهد نامۀ ایالتی وقدامت
لشکری نیکو بدست داشته گرفته آمده بودند و فی الجمله از مردم با اعتبار و نیکو
اطوار بودند در سلك غلامان حصار شاهی پذیرفته آمدند و فی الحال هفت یگیارق نفر
در دارالسلطنه بخدمات فائزه سر افراز شده اند و باقی نفری مذکور که شایستگی
خدمات خاصه نداشته بزیر دستی ییگباش ها و منگباشی های شان در قلاع
و قصبات او دوگاه در خدمت خیامخانه و طویله و بارگیر و احمال و اثقال و زنبورك
دخانه مشغول شدند و آنها که پیش ازین دو تقسیم ایلات خودها تحت هفت ییکباش و هفت
بیگيارق در زمان خود شان طریق خدمت می پوییدند فی الحال بصوا بدید ما و سرداران
تنها بزیر دستی قللر اقاسی امیرخان برادر ما و خواجه محمد خان تعلق گرفتند تیول و سیور
غال آنها از آمدنی ایالت هرات و کابل تعین داشته شد .
عبارت فوق عیناً متن یکی از اسناد خطی است .
کشیکچی باشی – سر كشك
در دورۀ سلطنت درانیان عملۀ محافظ بارگاه شاهنشاهی بنام کشیکچیان و آمر آنها
بلفظ کشیکچی باشی و سر کشك نیز یاد میشد و این نامها علاوه بر الفاظ یساول خاصه
و قاپوچی باشی و قلعه بیگی (امیر قلعه) بشمار میرفته در عصر زمانشاه درانی سركشك
خان شیرین خان جوانشیر و کشیکچی باشی جعفر خان جوانشیر و هر دو از مردم قزلباش
ساکن چنداول بودند و هر دو تن در قندهار پس از اثبات نظریات باطل ایشان که
خیال سوء قصد علیه زمانشاه و وزیر اعظم داشتند بقتل رسیدند و در انعصر از معتبران مردم
قزلباش کابل در رشته های عسکری همان دو نفر بودند و با عساکر قومی خود عنوان غلام
و غلامخانه داشتند سجع مهر جعفر خان چنین نقر یافته بود :
بعهد شهنشاه خدیو داد گستر نشان غلامی بود فخر جعفر
۱۲۰۷ ه ق
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.