Page 33

بیت : نازل ترین منازل قدر تو بخت باشد عالی ترین معالی خصم تو دار باد وراست قلم صادق رقم را که وجه معیشت آن در شریعت مقرر است به شغل شریف مشرف گرداند و ظالم بیرحم را که به نوک خامه خونخوار نشتر کردار خون جگر چکانند و شراب عیش خویش همان را داند دست او را قلم نفرماید بلکه انامل او را قلم فرماید . مثنوی : دوان چون زشه عامل بی زن است فغان نی ز نشتر ز نشتر زن است چو سگ در رمه گشت بی غاله گیر شبان گوبه سگ زن نه بر گرگ تیر چو خونریز خلق از تباهان بود و بیعت برسیر پادشاهان بود شمی کو بزرگ است کاوش بزرگ بهر پایه باشد شمارش بزرگ بهر چارشد کار و هنجار او جهانی شود تا بع کار او پس آن به که فرمان ده از چید خویش کند خال خود ز پور عهد خویش زقانون به بد شود اهل دهر که آئین شاه است دستور شهر چو او خود کشد گاودشمن بسی ز بیداد دشمن چه نالد کسی اگر باغبان تیشه دارد چو برق از ان باغبان تا به سر زن چه فرق ملك به که باشد به بازو نیاز زبر دست سوزد فرو دست ساز ملك را زمرزی که دانا بود بکو بر دعاء رعایا بود چو هر جاه رسد راحت از سوی او همه خلق گردد دعا گوی او چوزین گونه ها یافت در سینه جای برو تاج شاهی بود زیر پای و از حال غرباء بی توشه و فقراء هر گوشه که از سوز گرسنگی گرده گرم را قرص خور پندارند ونان دو هفته را کلچه بدر شمارند وازغایت خام طمعی به شب از خرمن ماه دانه امید چشم دارند و در روز از آتش جوع جان سوز به امید قرص خود زپور آسادهان باز تا شب نهارند غافل نباید بود و در کلبه های تاریک ایشان چراغ عنایتی و متاع رعایتی روشن ومعين باید فرمود و در تشیید قواعد مملکت و تمهید معاضد سلطنت چنان هوشیار و بیدار باشد که حال فتنه و آفت را در خواب نه بیند و در حد وجهد خدام فلك احتشام چنان اهتمام نماید که منصوبه بازان آسمان اگر نرد دغابازند بساط شب و روز ایشان را چون مهره های عاج و آبنوس به چابك دستی بر چینند وطوائف متجنده و لشکریان را که حامی حرم دولت وحافظان حوزة ملك وملت اند مناسب مراتب ایشان رعایت واجب شمرد و با ایشان خوش سخنی و گشاده روئی و شیوۀ مردمی و دلجوئی سپرد . بیت : ملك خصم را می کند زودزیر چولشکر دل آسوده باشند و سیر بهای سر خویشتن می خورد نه انصاف باشد که سختی برد چو دارند مال از سپاهی دریغ دریغ آیدش دست بردن به تیغ (۲۲)