Page 454

۴۴۹ شعر العجم حصه چهارم بنابرین زیاده تر در شاهنامه تخیّل مشهود است ۔ تخیّل محض که دران تنها سخنان خیالی و استعارات و تشبیهات خیالی میباشد تا بزمانۀ فردوسی بوجود نیامده بود ۔ زیرا که نظر بر رفتار تدریجی شاعری این وقت زمان تخیّلات محضه نبوده تاهم این سخن حیرت انگیز است که فردوسی نمونۀ خالص تخیل را نیز قائم نموده تا برای شعرای دورۀ آتیه یک دلیل راه باشد در تمهید داستان بیژن اینطور رقمطراز است : ؎ شبی چون شبه روی شسته بقیر نه بهرام پیدا، نه کیوان نه تیر دگر گونه آرائشی کرد ماه بسیج گذر کرد بر پیش گاه زتاجش سه بهره شده لاجورد سپرده هوا را به زنگار کرد سپاه شب تیره بر دشت و راغ یکی فرش افگنده چون پرّ زاغ نمودم بهر سو بچشم ، اهرمن چو مار سیه باز کرده دهن هر آنگه که بر زد یکی باد سرد چو زنگی بر انگیخت را مشت گرد