Page 26

۲۱ شعرالعجم حصه چهارم لهذا محاکات هر یک ازین جذبات که مقصود باشد ، بایستی که وزن شعر نیز بادی مناسبتی بهم رساند ، تا حالت و کیفیت آن تماماً ادا کرده شود ، مثلاً در فارسی بحر تقاربی که شاهنامه دارد ، برائی خیالات حربیه موزون است ، چنانچه بفارسی هر قدر یکه مثنویهای جنگی نوشته شده اند ، اغلباً در همین بحر می باشند ، هم چنین برائی غزل و خیالات عشق و عاشقی نیز بحور مخصوصی موجودند اگر این خیالات در بحور قصیده ادا کرده شوند ، پس از تاثیر آنها می کاهد - (۴) کمال همم محاکات این است که با اصل خود مطابقت داشته باشد ، یعنی بیان هر چیزیکه کرده میشود باید ، این طور باشد ، که ذاتاً همان چیز مجسم شده در پیش نظر بایستد ، مقصد اصلی از شاعری انبساط و خرمی طبیعت است ، و کشیدن تصویر اصلیه چیزی ذاتاً انبساط طبیعت را تولید میکند (عام ازینکه آن چیز خوب باشد یا خراب) مثلاً چلپاسه یا وزغه یک جانور بد صورتی است ، که از دیدن آن نفرت می آید ، ولی اگر یک مصور کامل این چنین یک تصویرش را نقش کند ، که باندازه سر مو با اصل آن فرقی نداشته باشد ، از دیدن آن خواه مخواه . . . لطف حاصل میشود ، و علت اصلی آن همین است ، که مطابقت اصل با نقل ذاتاً خودش یک چیز مؤثریست ، اگر آن چیز بائیسکه