Page 122

شعر العجم حصہ چہارم ۱۱۷ بسیار بزرگ و یا یک جذبه از حد بلندی را مجسم نموده بنمایاند :- یک مصور اعلیٰ توسط یک مرقع خویش آن مناظره غیظ و غضب و قهر و شان و عظمت را که نشان می دهد شاعر فقط به واسطهٔ ایراد یک لفظ همان اثر را پیدا کرده می تواند ، مثلاً فردوسی در مقامیکه داستان رستم و سهراب را آغاز کرده می نویسد : ؎ کنون جنگ سهراب و رستم شنو دگرها شنیدستی این هم شنو درین شعر مقصد از اظهار این مطلب بوده ، که واقعه سهراب و رستم نسبت دیگر وقایع گذشته زیاده تر مؤثر و بسیار عجیب و پردرد و عبرتناک است، شاعر فقط از لفظ ”این هم“ آن خیالی را که ادا کرده نه تنها تمام این سخنها را شامل است بلکه نسبت بسابق بیشتر اهمیت و زیاده واقعه را اخبار می کند، و از فحوای بیان خود بسامعین می فهماند، که در اثنای تذکر این واقعه علاوه بر سابق دیگر تاثیرات مهم نیز موجود است - وقتیکه سکندر نزد دارا در حالت نزع رفت، دارا