Page 331

۳۲۶ فکر خیام به نسبت فقهای خشک - شما نمونه های فلسفه و تعلیم اخلاقی و آزادی خیام را دیده اید . خود تان قیاس میتوانید کرد که در خصوص فقهای نادان کدام را میداشته خواهد بود آن چه قدر راست میگوید - با آن دو سه نادان که چنان میدانند از جهل که دانای جهان ایشانند خوش باش که از خری ایشان بمثل هر گونه خر است کافرش میدانند دقت کنید ! امام غزالی . محی الدین عربی و غیره هر شخص زخم خورده تکفیر فقهای خشک است . محض ازین سبب که بزرگان مذکور مثل عوام فقها عقائد عامیانه نداشتند . خیام همین درد را بدین جمله تلخ ادا کرده که «کسیکه مانند تکفیر کننده گان نمیباشد او را ایشان کافر میخوانند » . خیام اگرچه اشکهای خویش را در پرده شاعری ریختاند لیکن افسوس که از سخت گیری فقها باظهار اسرار و حقایق اقدام نتوانسته چنانچه میگوید - اسرار جهان چنانکه در دفتر ماست گفتنش نتوان که آن وبال سر ماست