Page 330

٣٢٥ ترا مردم بنظر احترام نه ببينند. چراکه اگر يک انسان يکبار بنظر مردم احترام و تقدس پيدا کرد او مجبور ميشود که برای محافظه اسمش عمده امور بظاهر دارى و ريکارى بکند حالا انكه اگر بدين مرتبه نائل نمى گشت. برخود دارى و حفظ شان خود چه احتياج ميکشيد - فلسفه اخلاقى خيام از فلسفه زياد و علما خيلى بلنداست اين گروه هر فعلى را باين نظر ميسنجد که برآن عذاب يا ثواب حاصل ميشود. اگر اين مردم مطمئن بشوند که بر يک کارى عذاب نخواهد شد يا خدا از جرم شان اغماض ميکند بيباک خواهند گشت. برعکس خيام که نفس فعل را مى بيند اگرآن بدباشد او بدين خيالات که خدا غفور است تسلى نميگيرد. نزد خيام بزرگترين عذاب اينست که خداى تعالى در حالت گناه اورا ديده - درنفس هميشه در نبردم چه کنم وز کرده خويشتن بدردم چه کنم گيرم که زمن درگذرانى بکرم زين شرم که ديدى که چه کردم چه کنم