Page 59

٥٢ اظهار میفرماید- سوم : چون که در معشوق فرمایش گلقند ست پس همان الفاظ که برای گلقند در فن عشق استعمال شده میتواند و همانمقدار اجزا که برای گلقند مقررات بیان نموده یعنی بوسه و دشنام و بمقدار مساوی که از لفظ چند مفهوم میشود چرا در ترکیب گلقند موزون بودن اجزا لازم ست یعنی بوسه هم به تعداد دشنام ها برابر باید- ٣- معشوق چنانچه که بحسن و جمال خود می نازد همچنان عاشق هم بر وفا و کمال عشق خود غرور داشته می باشد. این مضمون را اکثر شعرا بسته اند ولی خواجه حافظ میگوید شبی مجنون به لیلی گفت کامعشوقی بیهمتا ترا عاشق شود پیدا ولی مجنون نخواهد شد این شعر سرتا پا بلاغت ست اول : چونکه اظهار نمودن اینخیال یک قسم توهین معشوق بود پس آغاز کلام به توصیف معشوق نمود (یعنی ای معشوق بی مثال ٢) دوم بجای این عبارت (که مثل من عاشق نمی یابی) میگوید (مجنون نخواهد شد) گویا میگوید که جان بازی مثل من، جان نثاری همچو من، وفاداری مانند من، خانمان بر بادی مثال من و غیره وغیره هرگز پیدا شده نمی تواند چرا اسم مجنون این تمام اوصاف را