Page 242

۲۳۳ ذیلاً جواب داد: مرا بارها در حضر دیدهء بخیل و خبراگاه پرسیدهء کنونت بهر آمدم پیش باز نمیدانیم از بداندیش باز توارحم من ای نامور شهریار که اسبی برون آورم زار در ان واز ملک از خلل غم بود که تدبیر شاه از شبان کم بود شیخ سعدی تعلیم از ادگوئی و تنقید سلاطین وامرا محدود ننموده بلکه انرا بمقابله خلفای راشدین هم جائز داشته است. روایت شد که شخصی از حضرت علی کرم الله وجهه مسئله را پرسید حضرت موصوف جوابش فرمودند، یکی از حاضرین گفت مسئله اینطور نیست حضرت علی فرمودند که نزد شما چطور است؟ آن شخص مسئله را باسلوب درست شرح داد، حضرت علی فرمود که بیشک رای شما صحیح است ۱ امروز زمانه آزادی است لیکن امکان نیست کسی بر غلطی یک شخصی مقدسی رهی گرفت بکند ۱ به راستی وحق گوئی و آزادی رائی تعلیمات اصولیه اسلامیه است با ید این را بجا بياورد واجب گفته شود واقعات بسیار که بروايات صحیحه ثابت اند هستند که صحابه بحضور نبی صلی الله علیه و سلم رای آزادانه عرض میکردند (الطحاوی) ۲ مترجم میگوید که این شکوه مؤلف تا یک حد صحیح نیست علمای محققین همیشه تحقیقات خویش را آزادانه میگویند، لیکن ما میدانیم که مقصد مؤلف از آزادی است که شخصی اصول مسلمه را برای شخصیه خود رد کند چنانچه خودش در باب حدیث (السلطان ظل الله) کرده است البته امروز هیچکس در اسلام چنین آزادی را جائز نمیداند و داب عہد نبوت و سالهای گذشته است (مترجم)