Page 150

١٤٣ نیست مردم را نصیبی جز خیال می‌نداند هیچکس تا چیست حال دل درین دریای بی‌اسودگی می‌نیاید هیچ جز کم بودگی خواجه عطار می‌فرماید که تصوف چیز کسبی نیست که به تعلیم و تعلم حاصل و نشر شود، این امری است و هبی – در نهاد کسی که نهاده‌اند از ان نصیبی می‌یابد والا از خارج چیزی بدست نمی‌آید سه صوفی نتوان بکتب آموختن در ازل این خرقه باید دوختن بعد از خواجه عطار برای عروج شاعری تصوف بسیار اسباب فراهم شدند هنگامۂ تاتار در همین عصر پدیدار شده تمام عالم اسلام را زیر و زبر اثار عمرانی را یکسر خاکباد کرد و از شرق تا غرب یک خاموشی عام مرگ اسا طاری گشت و همه مردم بنیاد تصوف را در که بی‌قدر و بی‌حقیقت بودن دنیا و ما فیهاست، بچشم سر مشاهده نمودند، درین کیفیت آن‌ها بشکه قابل و متاثر بودند بسوی خدا زیاده متوجه گشتند و اکثر مقامات خاصۂ تصوّف ( انابت – خضوع – تضرع – رضا با لقضا – توکّل) خود بخود طی شدند – ازین است که در ان عصر شعرای تصوف بسیا پیدا شدند که نظیر ان در عصر‌های دیگر دیده نمی‌شود – مولانای روم – سعدی