Page 543

فتوحات اسلامی (۵۳۴) ذکر مصالحه با فرنگیان اگر کینه شرعی بر پا می شد بوفق شرع شریف سزا داده از شرع تجاوز نمیکرد حق تعالی بهمین خصلت او از شرور که در غیر ولایت او واقع میشد مردمان را محافظت نمود وی را شیخی بود که معتقد و محب او بود نام او شیخ عمر ملا بود سلطان او را ملا لقب نهاد شیخ مذکور برای قوت خود تنور ساخته اجرت میگرفت از کسب دست خود میخور منزل شیخ در موصل بود سلطان از حلب نزد او شخصی فرستاد که چیزی برای افطار سلطان در رمضان بفرستد که اندر سوله شیخ قطار نماید شیخ عمر ملا چند کیسه نان های ریزه و خشک خدمت سلطان میفرستاد سلطان در ایام از همان خریطها افطار میکرد چون سلطان بموصل قدوم آوردی غیر از طعام شیخ چیزی نمیخورد قول شیخ را قبول و باراده او عمل میکرد عمال خود را که در موصل و جزیره بودند توصیه نمود که بگفته شیخ و مشوره او عمل نمایند بواسطه علم و صلاح و دیانت و تقوی شیخ اتفاقا فساد و غدار پیشه گان در موصل و جزیره بسیار شدند که کار بدون سیاست و قتل جلوگیری نمی شد عمال و حکام جزیره و موصل نزد شیخ حاضر شده معروض داشتند که فساد ولایت را خراب کرده اند زیرا کسیکه در بیابان مال شخصی را میگیرد شاهد کجاست اگر شما به سلطان نوشته اجازه بخواهید که اشخاص مفسد سیاسته بقتل برسند شیخ با ایشان متفق شده بسلطان نوشت سلطان مکتوب شیخرا ملاحظه کرد در ظهر آن بقلم خود نوشت اینکه چون حق تعالی مردم خلق کرد و او مصلحت شان را دانسته شریعت که اصلاح شان در ان بود فرستاد اگر بغیر شریعت دیگر امری مصلح حال مردم می بود هر آئینه مضایقه نمیکرد پس ما را بآنچه بر شریعت زیاده کند احتیاجی نیست چون مکتوب شیخ رسید مردمان موصل را جمع کرده گفت به بینید مکتوب زاهد را بسوی پادشاه و مکتوب پادشاه را بسوی زاهد دانستند که آنچه سلطان فرموده حق است و اصلاح به عمل کردن شریعت است سبب ساقط کردن باج در آهنگران این بود که ضریر او موفق الدین خالد بن قیسرانی در خواب دید که سلطان جامهائی خود را میشوید بر سلطان قصه کرد سلطان ساعت متفکر شده بعد از ان به ساقط بودن باج آهنگران امر داد گفت این تفسیر خوب است پیش از ان در تعهد خود میگفت اللهم ارحم العشماس والاسکاس بعد از بخشش خود در آنچه گرفته شده بود از مردمان بخیلی مجو است گو میگفت بیرون نکردیم آن مال را مگر برای جهاد مسلمانان دشمنان دین را از ایشان عذر میخواست از عادات او چنان بود