Page 384

(۳۷۷) یکی از کفر میلافد دگر طامات میبافد بیا کین داوریها را به پیش داور اندازیم اگر غم لشکر انگیزد که خون عاشقان ریزد من و ساقی بهم سازیم و بنیادش براندازیم شراب ارغوانی را گلاب اندر قدح ریزیم نسیم عطر گردانرا شکر در مجمر اندازیم سرود و رقص و حمیل چمن نمیکند همه مرغان بخود یاد وطن نمیکند در دم انهیار هست و درمانیز هم دل فدای او شد و جانیز هم گر از زلف مشکینش خطائی رفت در هند و خطا بر من خطای رفت اینجا نکته هست مخصوصا لحاظ آن ضروریست و این است که در کلام قدما صنایع لفظی یعنی صنعت اشتقاق، ترصیع، و ایهام بکثرت بسیار می یابیم، مراعات النظیر را (به تناسب لفظی) که از حد گذشته مضحکه میرسد، سلمان ساوجی مروج ساخت، و چند زمانی بنهایت زور و شور ترویج داشت بلکه این صنایع را شعرای وقت عموماً محض بحیثیت صنعت مستعمل نمودند، یعنی بدین لحاظ که وقت شناسی و موقع دانی الزم تر است و البته آفرینش وقت است کمالی است لهذا ازین روکش عمومی حضرت خواجه نیز کناره خویی نتوانستند