Page 314

(٣٠٩) کلام خود را بیشتر آرایشی نداده، مقصد از مصرع خواجو اینست که شراب ما را رسوا ساخت و چاره چیست که مقدر همین بود، و حضرت خواجه نیز مینویسند که به همصحبتی مجبور شدم و از ازل نقدر با نیت موله همین رفته بود، مدعا اینکه بلحاظ مضمون هم برترگفته نمیشود خواجو حافظ {تا دل دیوانه در زنجیر زلفت بسته‌ایم}{عقل اگر دانا کزین بند زلفت چون خوش است} {ای بسا عاقل که شد دیوانه زنجیر ما }{عاقلان دیوانه داند پی زنجیر ما } همان مضمون خواجو است، ولی خواجه صاحب حقیقت این نکته را خوشنماتر بیان میکنند که سبب دیوانه شدن عاقلان بران زنجیر چیست، یعنی اینکه بقید زلف بودن چه لطفی دارد و علاوه ازا مصرع اول حضرت خواجه موزون و برجسته‌تر است، اما در مصرع خواجو مخصوص نکته‌ایست که فرمودۀ خواجه ازان تهی است جهة انکه خواجو میگوید که دل دیوانۀ من به زنجیر زلف گرفتار آمد و در زنجیر است که عاقل هم دیوانۀ اوست گویا معذرت دارد که چون عقلابا زنجیر گرفتار میشوند پابندی دیوانگان به انزنجیر بنسبت مسلم است