Page 86

افغانستان چهارم رشدیه ۸۳ زراعت و صنعت درین جا مناسب دیده میشود که زراعت و صنعت را از نقطهٔ اقتصادی با یک دگر مقابله و مقایسه باید کرد - تا از فوائد صنعت مطلع گردیده در توسع و بسط آن کوشش بیشتر بر روئے کار آید . (۱) مسابقت و رقابت که هر چند باعث ترقی شمرده شده است- در زراعت نسبت به صنعت کم نمایان است - کاشتکار بیچاره مجبور است که پابند زمین خود باشد - ولی برعکس این صنّاع آزاد است - که به آزادی از یک جا بدیگر جا حرکت تواند یعنی در هر جائی که فائده بیشتر بیند می رود . (۲) کار و بار زارع بیشتر مفوض بقدرت است - یعنے بر آب باران و دیگر قوائے طبعی که برائے زراعت مفید یا مضر ثابت شده - پس درین صورت کار زارع بیشتر در معرض خطر است - و صانع درین خصوص فی الجمله مصئون و مأمون است . (۳) صنعت نسبت به زراعت بر پیمانهٔ وسیع تر ممکن است - و علاوه ازین گنجائش تخصیص در زراعت کمتر است .